Veri Koruma Nedir?
2010 yılında 5982 sayılı Kanunla Anayasanın 20. maddesine eklenen fıkra ile ,herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı anayasal bir hak olarak teminat altına alınmıştır. Bu bağlamda bireylerin kendilerini ilgilendiren kişisel veriler üzerinde hangi hak ve yetkilere sahip olduğu ve kişisel verilerin hangi hallerde işlenebileceği hükme bağlanırken , kişisel verilerin korunmasına ilişkin usul ve esasların kanunla düzenleneceği öngörülmektedir.[1]
Bu kanunla kişilerin verilerinin sınırsız biçimde toplanması , yetkisi olmayan kişilerin eline geçmesi, bu bilgilerin açıklanması , amaç dışı kullanımları veya kötüye kullanımları ile ortaya çıkacak kişilik hakları ihlallerinin önüne geçilmek amaçlanmaktadır.Kişilerin mahremiyetini korumanın yanında kişisel verilerin güvenliğini sağlamak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esaslar da kanunun amacına dahildir.
Çağımızda artık kişisel veriler daha çok otomatik yollarla işlenmektedir. Daha önceleri otomatik olmayan yollarla alınan veriler de çoğunlukla elektronik ortama aktarılmaktadır. Bunları da göz önünde bulundurarak 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda bir ayrıma gidilmeyerek tamamen veya kısmen otomatik yollarla işlenen veriler de herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işlenen veriler de koruma altına alınmaktadır.
Koruma Kapsamına Girmeyen Haller
Kanun yalnızca gerçek kişilerin verilerini korur tüzel kişiler bu kapsama girmemektedir.Kanunun 1. maddesinde “kişisel verileri işlenen gerçek kişiler” ifadesi yer almaktadır. Bununla birlikte fiziksel olarak kayıt altına alınarak herhangi bir kayıt sisteminin parçası olmayan veriler de koruma kapsamının dışında kalmaktadır. Kanunun 28. maddesinin 1. fıkrasında kanun kapsamına girmeyen haller sayılmıştır[2]:
- Kişisel verilerin kendisiyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesi durumunda,
- Kişisel verilerin resmi istatistik ile anonim hale getirilmek suretiyle araştırma, planlama, ve istatistik gibi amaçlarla işlenmesi durumunda,
- Kişisel verilerin sanat, tarih, edebiyat veya bilmsel amaçlarla ya da ifade özgürlüğü kapsamında işlenmesi durumunda ,
- Kişisel verilerin milli savunmayı, milli güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini veya ekonomik güvenliği sağlamaya yönelik olarak kanunla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından yürütülen önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamında işlenmesi durumun,
- Kişisel verilerin yargı ve infaz mercileri tarafından işlenmesi durumunda kanun hükümleri uygulanmamaktadır.
Yukarıda sayılan hallerde kanunun koruma alanının tamamen dışındadır .28. maddenin 2. fıkrasında ise kısmen kanunun koruma alanı dışında tutulan haller sayılmıştır buna göre kanunun amacına ve temel ilkere uyulması şartıyla veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğünü düzenleyen 10. madde , zararın giderilmesini talep etme hakkı hariç ilgili kişinin haklarını düzenleyen 11. madde ve Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğünü düzenleyen 16. madde hükümleri aşağıdaki faaliyet alanları ile sınırlı olmak kaydıyla uygulanmaz :
- Kişisel veri işlemenin suç işlenmesinin önlenmesi veya suç soruşturması için gerekli olması durumunda.
- İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş kişisel verilerinin işlenmesi durumunda.
- Kişisel veri işlemenin kanunun verdiği yetkiye dayanılarak görevli ve yetkili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca, denetleme veya düzenleme görevlerinin yürütülmesi ile disiplin soruşturma veya kavuşturması için gerekli olması durumunda.
- Kişisel verilerin işlemenin bütçe , vergi ve mali konulara ilişkin olarak Devletin ekonomik ve mali çıkarlarının korunması için gerekli olması durumunda.
Verbis Nedir?
Veri Sorumluları Sicili (VERBİS), veri sorumlularının kayıt olmak zorunda oldukları ve veri işleme faaliyetleri ile ilgili bilgileri beyan ettikleri bir kayıt sistemdir. Veri sorumlularının , Kurulun gözetimin Başkanlık tarafından tutulmakta olan Veri Sorumluları Siciline kaydolmaları zorunludur. Bununla birlikte veri sorumlularının kimler olduğunun kamuya açıklanması ve bu yöntemle kişisel verilerin korunması hakkının daha etkin şekilde kullanılması amaçlanmaktadır.[3] Kısaca VERBİS kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin, kişisel veri işlemeye başlamadan önce kaydolmaları gereken ve işlemekte oldukları kişisel verilerle ilgili kategorik bazda bilgi girişi yapacakları bir kayıt sistemdir.
Verbise Kayıt Olmakla Yükümlü Vergi Sorumluları Kimlerdir?
Kanunun 16. maddesi kapsamında Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişi veri sorumluları, yurtdışında yerleşik gerçek ve tüzel kişi veri sorumluları ile kamu kurum ve kuruluşu veri sorumlularının Türkiye’de kişisel veri işlemeleri halinde genel kural olarak VERBİS’e kayıt olmaları gerekmektedir. Belirtmek gerek ki bir şirket bünyesinde yer alan birimlerin tüzel kişiliği bulunmadığından bu birimlerin veri veri sorumlusu olması mümkün değildir.
Kaynakça
[1] Kişisel Verileri Koruma Kurumu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunun Amacı ve Kapsamı.
[2] Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, T.C Resmi Gazete, 29677, 7 Nisan 2016.
[3] www.kvkk.gov.tr (esinlenme tarihi 16 Ağustos 2023).
