Yaş Düzeltme Davası Nedir?
Yaş düzeltme davası, bir kişiye ait olan resmi belgelerde(kimlik, pasaport, ehliyet) belirtilen yaşın, kişinin gerçek yaşından farklı olduğu durumlarda yaşın düzeltilmesi için açılan bir davadır. Bu tür durumlar genellikle; kişinin doğum tarihini yanlış bildirmesi, doğum kayıtların hatalı tutulması veya daha önceki dönemlerde kişinin çeşitli sebeplerle yaşını düşürerek belli konularda kendisi için yarar sağlamaya çalışması gibi nedenlerden kaynaklanabilir. Yaş düzeltme davası, kişinin gerçek yaşının resmi belgelerinde doğru bir şekilde gösterilmesi ve haklarının korunması için başvurulan bir yoldur.
Yaş düzeltme davası bir nevi nüfus kaydının düzeltilmesi olduğundan davayı açan kişi mahkemeden, yaşın büyütülmesini veya küçültülmesini TMK hükmlerince isteyebilir. Dava sürecinde davacı gerçek yaşını kanıtlamak için mahkemeye çeşitli belgeler, tanıklar veya resmi kayıtlar sunar. Gerek yaş büyültme talebi gerekse yaş küçültme talebi için mahkemenin izleyeceği hukuki yol aynıdır. Mahkeme davacı tarafından sunulan kanıtları değerlendirip, varsa tanıkları dinledikten sonra, kişinin gerçek yaşını kanıtlaması durumunda yaş düzeltme talebini kabul edip kişinin nüfus kaydında gerçek yaşını gösteren düzeltmeler yapılabilir. Aksi takdirde, kişi gerçek yaşını kanıtlayamayıp mahkemeyi ikna edemezse hakim, davanın reddine karar verir.
Yaş Düzeltme Davasının Şartları Nelerdir?
Yaş düzeltme davası, isim değiştirme veya soyisim değiştirme davası gibi kişinin kendi iradesine bağlı olmadığı için, bu davayı açacak kişinin yaşından memnun olmaması sebebiyle yaş değiştirme talebinde bulunması, yaş değişikliği kararı verilmesi için kabul edilebilir şartlardan biri değildir. Bununla birlikte, bu davayı açma nedeni kişiden kişiye değişse bile, bu davanın açılabilmesi ve karara bağlanması için kanunen bazı şartların gerçekleşmesi gerekir:
- Kişinin özel/resmi hastane, sağlık ocağı veya doğumhane gibi resmi kurumlarda doğmamış olması ve doğum anıyla ilgili olarak herhangi bir kaydın bulunmaması
- Yaş düzeltme davasıyla yaşının değiştirilmesini isteyen kişinin dış görünüşünün iddia edilen yaşa uygun olması
- Yaş değişikliği talep eden kişi ile annesi arasında yaş farkının uygun olması
- Yaş düzeltme davası ile yaşının değiştirilmesini talep eden kişinin, aynı anneden iddia edilen yaşta ikiz kardeşinin bulunmaması ve bununla ilgili olarak iki ayrı doğuma ilişkin tıbbi imkansızlığın bulunmaması
- Yaş düzeltme talebinin haklı bir sebebe dayanıyor olması (resmi kayıtlarda gözüken yaşın kişiye zorluklar çıkarması veya zarar vermesi)
Yukarıda sayılan şartlardan herhangi birine aykırılık olmadığı takdirde yaş düzeltme davasının şartları gerçekleşmiş olacak ve mahkeme bu şartları bir arada değerlendirerek davaya ilgili kararını verecektir.
Yaş Düzeltme Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?
Görevli mahkeme, belirli türdeki davalara bakmakla yükümlü olan ve yargı yetkisi olan mahkemedir. Yargı yetkisi, bir mahkemenin yasalar ve yargı sistemine uygun olarak belirli türdeki davalara bakması anlamına gelir. Böylece, bir mahkemenin belirli bir dava hakkında karar verebilmesi için o davanın türüne uygun şekilde yargı yetkisine sahip olması gerekir. Yaş düzeltme davasına baktığımızda ise dava, genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılmalıdır. “Her ne kadar yaş tashihi davalarında asliye hukuk mahkemesi genel görevli mahkeme olsa da, sanık hakkında kovuşturma aşamasında olan bir dava olması halinde sanığın ya da mağdurun yaşının düzeltilmesi gerektiğinde CMK’nın 218’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca görevli mahkeme ceza mahkemesidir ve görev kamu düzenini ilgilendiren bir husustur.
Dolayısıyla kanun ile görevli kılınan bir mahkeme varken görevsiz olan hukuk mahkemesinden alınan yaş tashihi kararının ceza mahkemesini bağlaması gerektiğini kabul etmek doğru değildir.”[1] Bu nedenle dava açılırken görevli mahkemeye dikkat edilmelidir. Yetkili mahkeme ise, davanın açılacağı yerin yargı yetkisine sahip mahkemedir. Bu dava Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılacağı için, yaşının büyütülmesi veya küçültülmesi istenen kişinin yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesi yaş düzeltme davasının yetkili mahkemesidir.
Yaş Düzeltme Davasının Davacı ve Davalısı Kimdir?
Yaş düzeltme davası, kişinin doğum tarihindeki yanlışlığı düzeltmek amacıyla açılan bir davadır. Bu dava genellikle kişinin doğum tarihinin resmi belgelere yanlış yansıdığı durumlarda başvurulan bir hukuki yoldur. Yaş küçültme veya yaş büyütme talepli açılan bu davada dava konusu, kişiye sıkı sıkıya bağlı olan hakka ilişkindir. Bundan dolayı, bu davayı ancak bazı hal ve koşullarda belirli kişiler açabilir. İlk olarak, bu davanın davacısı yaşını küçültmek veya büyütmek isteyen kişi olabilir.
Bunun yanı sıra davayı açmak isteyen kişi henüz fiil ehliyetine sahip değilse ebeveynleri veya varsa yasal temsilcileri bu davayı açmaya yetkilidir. Bu ihtimallerin dışında davanın açılmasıyla ilgili olarak, dava avukat aracılığıyla da açılabilir ancak bu davanın konusu kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakla ilgili olduğu için avukatın bu davayı açmak için özel olarak yetkilendirilmiş olması şarttır. Son olarak bu dava kamu düzenine ilişkin bir dava olduğu için cumhuriyet savcısı da bu davayı açabilir.
Yaş düzeltme davasının karşı tarafı olan davalının kim olacağı hususu bazı karmaşıklıklara yol açmaktadır. Uygulamada bu davayı açmak isteyen davacılar, davayı kendi anne veya babasını taraf göstererek açtıkları için davanın yürütülmesinde aksaklıklarla karşılaşılmaktadır. Mahkemeler, bu sorunun önüne geçmek için ilgili nüfus müdürlüğündeki nüfus müdürünün veya nüfus memurunun maddi ilgili sıfatıyla davaya katılmasını sağlayarak davayı böyle yürütmektedir.
Yaş Düzeltme Davasında Tanık Kimdir?
Yaş düzeltme davasında tanıklar, kişinin gerçek yaşını kanıtlamak için önemli bir role sahip olabilirler. Tanıklar, olayların veya durumun doğruluğunu desteklemek veya çürütmek için davada delil sunan kişilerdir. Yaş düzeltme davasında tanık olarak kabul edilebilecek kişiler; davayı destekleyecek, gerçekleri doğrulayabilecek veya kişinin gerçek yaşını bilmeleri nedeniyle mahkemeye bilgi sunabilecek kişiler olabilir. Örneğin, doğum tarihini yanlış bildirilen bir kişi, ailesinden veya doğum olayına şahit olan başka kişilerden tanıklık talep edebilir. Ayrıca, tıbbi raporları veya diğer resmi belgeleri sunan doktorlar veya uzmanlar da tanık olarak davada yer alabilirler.
Yaş düzeltme davalarında tanık sayısı ile ilgili olarak herhangi bir sınırlama yoktur. Böylece yaş düzeltme talebinde bulunan kişi, iddiasını kanıtlamak için birden fazla kişiyi tanık olarak gösterilebilir. Bununla birlikte tanık sayısının iki kişiden az olmamasında fayda vardır çünkü hâkim, gerekli gördüğü hallerde tanıkların hepsini dinleyebileceği gibi kendisinde yeterli kanaat oluştuğu hallerde sadece iki tanık dinleyerek de karar verebilir.
Son olarak yaş düzeltme davası amacı itibariyle kişinin gerçek yaşında olup olmadığının ispatlanması olduğu için, tanık olarak dinlenilecek kişilerin, davacının abisi/ablası, kardeşi, amcası, halası veya kendisi ile akrabalık bağı bulunan kişilerden birisinden olmasının herhangi bir sakıncası yoktur. Nihayetinde kişinin gerçek yaşının ortaya çıkması yönünde tanıklıkta bulunmaları yeterlidir.
Yaş Düzeltme Davası Dilekçe Örneği
….. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DAVACI : .………….
VEKİLİ :
DAVALI : …… NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜ
DAVA KONUSU : Yaş düzeltme talepli dava dilekçesidir.
AÇIKLAMALARIMIZ:
1.Müvekkil, … Nüfusuna bağlı … İl, … ilçe, … cilt, … hane ve … sıra numarasına kayıtlıdır. Müvekkilin nüfus kayıtlarında 1980 yerine 1970 yazmaktadır.
2.Müvekkilin gerçek doğum tarihi 1980’dir, ancak nüfusta yanlış yazılan doğum tarihi nedeniyle bu durum iş başvurularında ve sosyal ortamlarda çeşitli hukuki sorunlara yol açmaktadır.
3.Müvekkil 1980 tarihinde … Hastanesi’nde doğmuş olup doğum kaydının ilgili hastaneden celbi adına müzekkere yazılmasını talep etmekteyiz. Müvekkilin ileride daha fazla problem yaşamaması adına doğum tarihinin doğum raporları doğrultusunda düzeltilmesi talebiyle ilgili dava açma zarureti doğmuştur.
HUKUKİ DELİLLER:
X Devlet hastanesi doğum raporu,
Nüfus kaydı,
Tanık ve her türlü yasal deliller.
SONUÇ ve İSTEM: Yukarıda açıklanan ve gerekçelendirilen nedenlerle; müvekkilin nüfusta belirtilen doğum kaydının doğum raporuna göre düzeltilmesi suretiyle davanın kabulü yönünde karar verilmesini vekaleten talep ederim.
Kaynakça
[1] Bahattin Aras – Hukuk ve Ceza Mahkemelerinin Yaş Tespiti Kararlarının Birbirine Etkisi, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Sayı:5, 2015, s.102.
