Bahis Dolandırıcılığı Suçu Nedir?
Malvarlığına karşı işlenen suçlar arasında bir değerlendirme yapıldığında, işlenme oranı olarak ilk sıralarda basit hırsızlık ve yağma gibi suçlar yer almak taydı. Ancak zaman içerisinde, teknolojik gelişmelerin de etkisiyle dolandırıcılık gibi karmaşık suçlar, basit hırsızlık ve yağma gibi suçların yerini almış ve daha çok işlenir hale gelmiştir. [4]
Türk Ceza Kanunumuzun 158. Maddesi bahis dolandırıcılığı suçu için uygulanacak yaptırımları belirler. Bahis dolandırıcılığı suçu çeşitli biçimlerde işlenebilen bir suç tipidir. Kaçak bahis, yasadışı bahis, sanal bahis, illegal bahis kavramları bu suç tipinde en sık kullanılanlar arasındadır. [1]
Bahis oynama siteleri yasa dışı nitelikte ise bu siteler üzerinden bahis oynamak suçtur. Futbol ve diğer spor müsabakalarında müşterek bahis ve şans oyunları düzenlenmesi hakkında kanun maddesi 7258 sayı ile yürürlüktedir.
Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, Türkiye’de geçerli olan bahis veya şans oyunları oynatma yetkisini veren ilgili mercidir. Bahis oyunları oynatacak olan sabit ya da sanal bayi izinlerini bu merci vermektedir. Ruhsatı olmayanlar bahis oynattığı takdirde kanun gereği cezalandırılmaktadır.
- Bahis Dolandırıcılığı Suçu ve Yasadışı Bahis Oynatmak
Yasa dışı bahsi oynamak kabahat olarak kabul edilen bir davranıştır. Yasa dışı bahis oynayan kişi kabahatler kanunu kapsamında yaptırıma maruz kalacağından idari para cezası ile cezalandırılmaktadır. Bahis ya da şans oyunu oynayanlar için kanun uyarınca uygulanacak yaptırımlar ceza hukuku açısından değil idari para cezası uygulanmak sureti ile yerine getirilir. Yasadışı bahis ruhsat sahibi olmadan oynatılan kaçak bahistir. Spor müsabakalarında şans oyunları ve bahis, hukuka aykırı olarak oynatıldığında cezalandırılır. Bu kapsamda tüm sporları ilgilendiren ve yasadışı bahis ve şans oyunları oynatılması durumunda başvurulan kanun maddesi 7258 sayılıdır. (2)
7258 sayılı kanunun 5. Maddesi kapsamında da yurt içinde veya yurt dışında kaçak bahis ya da şans oyunu oynatılması, oynanması için yer ve imkan temin edilmesi cezalandırılır. Bu kanuna göre kaçak bahis teşkil eden fiiller aşağıdaki gibidir:
- Müşterek ya da sabit ihtimalli bahis oynatma suçu.
- Kaçak bahis oynanmasına yer ve imkan temin etme suçu.
- Yurt dışında oynatılan her tür şans oyunu ya da bahis için Türkiye’de oynanmasına olanak yaratma suçu.
- Reklam vererek veya başka yollardan kişileri yasadışı bahis oynamaya teşvik etme suçu.
- Kaçak bahis oynama kabahati.
- Kaçak Bahis Oynatma Suçu ve Cezası
Kaçak bahis oynatmak suçtur. 7258 sayılı kanun uyarınca spor müsabakalarına dayalı müşterek bahis veya sabit ihtimalli bahis ya da şans oyunları ruhsat olmadan oynatıldığında suç işlenmiş olur. Fail bu eylemleri bizzat düzenleyerek gerçekleştirebilir ya da sürece herhangi bir fiille dahil olabilir.
Kaçak bahis oynatan kişinin menfaat temin etmesi gerekli değildir. Bu eylemi yapmış olması suçun oluşumu için yeterlidir. Bu suç genel kastla işlenmektedir. Yasa dışı bahis oynatma suçunda 3-5 yıl aralığında hapis cezası uygulanabilmektedir. Bu yaptırıma ek olarak 10.000 güne kadar para cezası da verilir.
- Kaçak Bahis Oynanmasına Yer ve İmkan Sağlama Suçu
Kaçak bahis oynatmanın suç olmasına ilaveten kaçak bahis oynanmasına yer ve imkan sağlama suçu da yaptırıma tabidir. Fail, yasadışı bahis ve şans oyunları oynanması için yer ve imkan sağladığında bu suç işlenmiş olur.
Yasadışı bahis ve şans oyunlarının oynanması için gerekli fiziksel ortamın oluşturulması ve oynayabilmek için gerekli alt yapının temin edilmesi durumunda suç işlenmiş olur. Suç araştırılırken de çeşitli bulgular dikkate alınır. Suçun ispatlanması için gerekli olan bu bulgulardan bazıları aşağıdaki gibidir:
Yasadışı bahis sitelerine ne oranda bağlanıldığı
Yasadışı bahis sitelerine erişim sayısı
Düzenlenmiş olan kupon miktarı
Oluşturulan listeler.
Yasadışı bahis oynanması için yer ve imkan temin etme suçunda 3-5 yıl aralığında hapis cezası verilir. Ayrıca 10.000 güne kadar da adli para cezası uygulanmaktadır.
- Yasadışı Bahis Suçu Parasının Nakline Aracılık Edilmesi
Yasadışı bahis suçu parasının nakline aracılık eden kişi 3-5 yıl aralığında hapis cezası ve 5000 güne kadar da adli para cezası ile cezalandırılmaktadır.
Para nakli fiziksel yollarla olabilir. Bunun yanı sıra finans kuruluşu ya da banka üzerinden ya da sanal değerler kullanılarak da kaçak bahis parası nakledilebilir. Yasadışı bahis veya şans oyunları ile elde edilmiş olan para haricindeki mal varlığı değerleri nakledildiğinde suç oluşmamaktadır.
- Reklam Verilerek ya da Başka Yollardan Yasadışı Bahis Oynamaya Teşvik Etme
Reklam verilerek ya da başka yollardan yasadışı bahis oynamaya teşvik etme genellikle internet kanalı üzerinden yapılmaktadır. Sosyal medya hesapları üzerinden yapılan teşvikler de bu kapsamda cezalandırılır.
Serbest hareketli suçlar arasında kabul edilen bu suç, herhangi bir şekilde reklam verilmesi durumunda gerçekleşmiş olur. Suç işleyen kişi 1-3 yıl aralığında cezalandırılmaktadır. 3000 güne kadar da adli para cezası faile uygulanır.
Bahis Dolandırıcılığı Suçu
İnternet dolandırıcılığı suçu dijital ortamlarda işlenir. Bahis dolandırıcılığı suçu da bu suç gibi internet kanalı üzerinden çeşitli sosyal medya hesapları kullanılarak işlenebilir. Instagram dolandırıcılığı veya Facebook dolandırıcılığı suçu gibi çeşitli ortamlarda işlenebilen bahis dolandırıcılığı suçu, mağdurların kandırılmak sureti ile paralarını almak için planlanır. Sosyal medya üzerinden işlenen bahis dolandırıcılığı suçunda fail ya da failler çeşitli yolları kullanır. Ücretsiz kupon hediye etme, tüyo vermek sureti ile kullanıcının güvenini kazanma yolu ile bu suç işlenir. Mağdur önce para kazanmış gibi gösterilir ve ardından da kendisinden bu paranın vergi, harç gibi ödemeleri alındıktan sonra hesabına yatacağı belirtilir.
Mağdur yüksek miktarda para kazandığını düşündüğünden kendisinden talep edilen vergi ve benzeri ödemeleri karşı tarafa yapar. Ödeme yapıldıktan sonra mağdur parasını alamaz ve kendisinden talep edilen ek ödemelerle sürekli sıkıştırılır.
Dolandırıcılık Suçu Nedir?
Dolandırıcılık suçu ve cezası Türk Ceza Kanunu 157-158 uyarınca cezalandırılmaktadır. Basit şekli ile dolandırıcılık suçu cezası TCK 157’de yer alırken nitelikli dolandırıcılık suçu için TCK 158’e göre hareket edilmektedir. Fail, dolandırıcılık suçu işlerken hileli davranışlar sergilemek sureti ile bir kimseyi aldatarak kendisi ya da başkası yararına menfaat temin etme amacı güder. Bu durumda faile 1-5 yıl aralığında hapis cezası öngörülür.
Nitelikli dolandırıcılık söz konusu ise faile verilen cezada artışa gidilir. Bu suçu nitelikli hale getiren çok sayıda davranış bulunur. Dini inanç ve duyguların istismarı, kişinin içinde bulunduğu tehlikeli bir durumdan yararlanılması, kişinin algılama kabiliyetinin zayıf olmasından istifade edilmesi gibi yollarla suç nitelikli hale gelebilmektedir. Failin hileli nitelikteki davranışları ile bir kimseyi kandırması ve mağdurun ya da bir başkasının zararına yol açmak sureti ile kendisi ya da bir başkasına menfaat temin etmesi dolandırıcılık suçunu oluşturur. Suç basit hali ile ve nitelikli hali ile TCK 157-158 hükümleri uyarınca cezalandırılmaktadır. Fail, belirli dini, mesleki, sosyal koşulları, teknolojik araçları ya da kamu kurum ve kuruluşlarının sağlayacağı olanakları kullanırsa suç nitelikli olarak işlenmiş kabul edilir. Bu durumda daha fazla ceza uygulanır. Dolandırıcılık suçunda haksız bir çıkar sağlanır. Bu suçun takibi şikayete bağlı değildir ve savcılık olayı haber alır almaz delilleri araştırır ve soruşturma başlatır. Yeterli suç şüphesi oluşturacak delil elde etiğinde de savcılık makamı iddia makamı olarak bir iddianame hazırlar, kamu adına harekete geçer ve kamu davasını açar. Dolandırıcılık suçunda şikayet süresi bulunmaz. Bu suçun en basit hali ile işlendiği durumlarda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
Basit Dolandırıcılık Suçu Nasıl İşlenir?
Türk Ceza Kanunu m.157 uyarınca cezalandırılan basit dolandırıcılık suçu hileli davranışlar sergilenerek mağdurun zararına failin veya başkasının yararına haksız menfaat temin etmek sureti ile işlenir. Failin sergileyeceği hileli hareketler sebebi ile mağdurun yargılama kabiliyeti zayıflar. Mağdur bu hareketlerin doğruluğunu denetleme olanağını kaybeder.
Serbest hareketli suçlar arasında yer alan dolandırıcılık suçu çeşitli biçimlerde işlenebilmektedir. Dolandırıcılık suçu üç şartın oluşması durumunda ortaya çıkar. [3] Hileli bir hareket fail tarafından sergilenmelidir. Dolandırıcılık suçunda görülen hileli hareketin mağdura zarar verme amacı ile sergilenmesi gerekir. Bu suçta hileli davranışın mağdurun yargılama yetkisini ortadan kaldırması gerekir. Bu sebeple de ustaca sergilenmiş bir yalan olmalıdır. Hileli davranış ise mağduru aldatabilme özelliğine sahip olmalıdır. Davranışın hile teşkil edip etmediğinin anlaşılması ise somut olaya bağlı olarak inceleme yapılması ile mümkündür. Dolandırıcılık suçunda üçüncü şart ise zararın ortaya çıkmış olmasıdır. Suç teşkil eden fiilin bir zarara sebebiyet vermesi gerekir. Fail, kendi yararına ya da bir başkasının menfaatine haksız fayda sağlama amacında olmalı bu davranışı ile de mağdura zarar vermelidir. Fail, bile isteye bu davranışları sergilemiş olmalıdır.
Mağdura verilmiş olan zarar ile failin eylemi arasında da illiyet bağının olması gerekir. Dolandırıcılık suçu neticesinde ortaya çıkacak olan zararın niteliği ekonomiyle ilgili olmasıdır. Bu sebeple belirleneceği zaman objektif ölçüler dikkate alınır.
Nitelikli Dolandırıcılık Suçu
Nitelikli dolandırıcılık suçu TCK m.158 kapsamında yer alan bir suç tipidir. Fail, dolandırma amacı ile mağdura karşı hileli hareketler sergilerken ikna amacı ile birtakım araçlardan yararlanır. Nitelikli dolandırıcılık suçu işlenirken yararlanılabilecek hileli hareketlerden bazıları aşağıdaki gibidir:
Din istismarı
Kişinin zor durumda olmasından istifade edilmesi
Kişinin algılama kabiliyetindeki zayıflıktan yararlanılması
Kamu kuruluşlarının yanı sıra kurumlarının araç olarak kullanılması
Basın- yayın kuruluşlarının sağlayacağı kolaylıklardan istifade edilmesi
Bilişim sistemleri, banka ya da kredi kurumlarının araç edilmesi
Ticari faaliyetler kapsamında işlenmesi
Sigorta bedeli alınarak işlenmesi
Serbest meslek sahibi olan kişinin mesleğine karşı oluşmuş güveni kötüye kullanması.
Bahis dolandırıcılığı suçu, nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir.
Bahis Dolandırıcılığı Suçunda Hangi Ceza Verilir?
Dolandırıcılık suçu seçimlik hareketli bir suçtur. Bu suç basit şekli ile ve nitelikli hali ile farklı yaptırımlara tabidir. Basit dolandırıcılık suçunda TCK m.157 hükümleri uygulanırken bahis dolandırıcılığı suçu nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirildiğinden TCK m.158 uyarınca hareket edilmektedir.
Nitelikli dolandırıcılık suçunda önceden 2-7 yıl aralığında hapis cezası verilirken kanunda yapılan değişiklik uyarınca 3-10 yıl aralığında değişen sürelerde hapis cezası öngörülür. 5000 güne kadar da adli para cezası hapis cezasına ilaveten uygulanır. Bahis dolandırıcılığı suçunda da nitelikli dolandırıcılık suçu hükümleri uygulanır.
Bazı durumlarda nitelikli dolandırıcılık suçu için belirlenen cezanın alt sınırı 4 yıldan az olamamaktadır. Adli para cezası miktarının da suç sebebi ile elde edilecek menfaatin iki katından az olamamasının koşulu aşağıdaki gibidir:
Nitelikli dolandırıcılık suçunda Ağır Ceza Mahkemesi görevlidir. Ağır Ceza Mahkemeleri en ağır yaptırımların uygulandığı mahkemelerdir. Kişi özgürlüğünü uzun süre kısıtlayabilecek hapis cezaları bu mahkemelerde yapılan yargılamalar sonucunda verilebilmektedir.
Dolandırıcılık Suçunda Ceza Artışı
Dolandırıcılık suçunda ceza artışı söz konusu olduğunda suçun üç ya da daha fazla kişi tarafından işlenmiş olması gerekir. Buna ilaveten suç işlemek için oluşturulmuş bir örgüt faaliyeti etrafında işlenen dolandırıcılık suçu için de ceza artışı uygulanır.
Ayrıca nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında hüküm verilen bahis dolandırıcılığı suçu için üç veya daha fazla kişinin birlikte işlemesi sonucunda oluşmuş ise ceza alt sınırı 6 yıldan az olamamaktadır. Nitelikli dolandırıcılık suçu suç işlemek amacı ile kurulmuş bir örgüt faaliyeti kapsamında işlendiğinde cezanın alt sınırının 8 yıldan az olmadığı durumlar aşağıdaki gibidir:
Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına sebep olacak şekilde bilişim sistemleri kullanıldığında, banka veya kredi kurumu araç olarak kullanılırsa, sigorta bedeli alınarak, kişinin kendini kamu görevlisi olarak tanıtması ya da kamu görevlileri ile ilişkisi olduğundan bahsetmesi suretiyledir. Dolandırıcılık suçu manevi unsurları ise suçun genel kastla işlenebilir olmasıdır. Fail, suçu bile isteye işlemiş olmalıdır. Bu suçta özel kast aranmamaktadır. Suç olası kastla da işlenebilme özelliğine sahiptir.
Bahis Dolandırıcılığı Suçu Özel Görünüş Biçimleri
Bahis dolandırıcılığı suçu özel görünüş biçimleri bakımından suça teşebbüs söz konusu olduğunda bu suç için suça teşebbüs mümkün olan bir fiildir. Fail, aldatma maksadı ile mağdura karşı hileli davranışlar sergilediğinde suça teşebbüs de mümkün hale gelmektedir.
Bu suç her şekilde iştirak edilebilecek bir suç tipidir. Bahis dolandırıcılığı suçunda iştirak iradesinin gerçekleşmiş olması için failin hileli davranışlar sergileyerek bunun sonucunda mağdurun aldatılması sureti ile zarara uğrayacağını ve kendisi ya da bir başkası için haksız menfaat elde edeceğini bilmesi gerekir.
Bahis dolandırıcılığı suçunda ceza adli para cezasına çevrilemez.
Dolandırıcılık suçu HAGB kararı uygulanabilen bir suçtur. [3] Hükmün açıklanmasının geriye bırakılması anlamına gelen HAGB kararı verildiğinde sanık hakkında hükmolunan ceza belirli bir denetim süresine tabi olmak koşulu ile ve bu süre zarfında bazı şartların yerine getirilmesi durumunda sonuç doğurmaz. Dava düşer. Basit dolandırıcılık suçunda ve nitelikli dolandırıcılık suçunda şartların olması halinde HAGB kararı verilebilir. Buna göre bahis dolandırıcılığı suçunda da HAGB kararı verilebilir.
Bu suçta etkinlik pişmanlık hükümleri uygulanabilir. Suç, soruşturma aşamasında ise fail için uygulanacak etkin pişmanlık ceza indirimi öngörülen cezanın 2/3 oranında indirilmesi şeklinde olur.
Kovuşturma aşamasına geçilmiş ise mağdurun zararı hüküm verilmeden evvel giderildiği takdirde ½ oranında ceza indirimi uygulanır. Zararın giderilmesi iki şekilde olabilir. Fail, mağdura vermiş olduğu zararı aynen giderebileceği gibi bedelini ödeyerek de zararı telafi edebilir. Suça azmettirme ya da yardım etme söz konusu ise etkin pişmanlık hükümlerinden suça azmettiren ya da yardım eden de yararlanabilmektedir.
Kaynakça
[1] 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu
[2] 7258 Sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun
[3] Ahmet Gökçen Mehmet Emin Artuk, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Adalet Yayınları
[4] Behiye Eker Kazancı – İlker Zeyrek, “TCK’da Dolandırıcılık Suçu”, Prof. Dr. Durmuş Tezcan’a Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 21, Özel Sayı 2019, s. 518.
