Bilişim Suçu Nedir? Türleri Nelerdir?
Bilişim insanların teknik, ekonomik, sosyal, kültürel, hukuksal veya benzeri alanlarda sahip oldukları verinin saklanması, saklanan bu verinin elektronik olarak işlenmesi, organize edilmesi, değerlendirilmesi ve yüksek hızlı veri, ses veya görüntü taşıyan iletişim araçları ile aktarılması olarak ifade edilmiştir (1). Bilişim suçu ise; bilgileri otomatik olarak işleme kabiliyetine sahip bir sisteme (bilgisayar, tablet, cep telefonu, vb.) kanun ve ahlak dışı yani izinsiz olarak girilmesidir.[2],[3]
Bilişim suçunu, diğer klasik suç tiplerinden ayıran en önemli özellik, eylemin soyut bir unsur olan veriler üzerinde gerçekleştirilmesi ve bunun için de değişik tekniklerin kullanılmasıdır. Bu nedenle bu suçların ortaya çıkarılması, çıkarıldıktan sonra da faillere ulaşılması oldukça güç olmaktadır. [4]
Bilişim suçları; TCK 5273’ün 10. Bölümünde yer alan “Bilişim Alanında İşlenen Suçlar” başlığının 243, 244 ve 245’inci maddelerinde ele alınmaktadır [5) fakat 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerinde de bu konu düzenlenmektedir.
- TCK Md. 243 Bilişim Sistemine Girme Suçu
(1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.
(2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.
(3) Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4) (Ek: 24/3/2016-6698/30 md.) Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- TCK Md. 244 Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme Suçu
(1)Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ceza ile cezalandırılır.
(2)Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3)Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(4)Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.
- TCK Md. 245 Banka veya Kredi Kartının Kötüye Kullanılması Suçu
(1) Başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(3) Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(4) Birinci fıkrada yer alan suçun;
a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlâtlığın,
c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin, zararına olarak işlenmesi hâlinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.
(5) Birinci fıkra kapsamına giren fiillerle ilgili olarak bu Kanunun malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.
- TCK Md. 245/A Yasak Cihazlar ve Programlar
(1) Bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya sair güvenlik kodunun; münhasıran bu Bölümde yer alan suçlar ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenebilen diğer suçların işlenmesi için yapılması veya oluşturulması durumunda, bunları imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren veya bulunduran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Bu maddeler dışında Türk Ceza Kanunu’nda Bilişim Aracılığı ile İşlenen suçlarda yer almaktadır. Bu maddeler aşağıda açıklanmaktadır.[6]
- TCK Md. 135 Kişisel Verilerin Kaydedilmesi
(1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişisel verinin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.
- TCK Md. 136 Verileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirme ve Yayma Suçu
(1) Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi Kanununun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
- TCK Md. 137 Nitelikli Haller
(1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların;
a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
İşlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
- TCK Md. 138 Verileri Yoketme Suçu
(1) Kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri olması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.
Bilişim Suçlarında Şikayet Nasıl Yapılır?
Bilişim suçlarında şikayet 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “İhbar ve şikayet” başlıklı 158’ inci madde hükmünde düzenlenmektedir. Bu maddeye göre:[7]
“(1) Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.
(2) Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
(3) Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikâyette bulunulabilir.
(4) Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle, ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikâyet, gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
(5) İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.”
Türk Ceza Kanunu’nda yer alan bilişim suçları şikâyete bağlı suçlar arasında yer almamaktadır. Cumhuriyet Savcısı suç işlendiğini öğrendiği takdirde re’sen soruşturmaya başlamaktadır. Bu yüzden bilişim suçları hakkında herhangi bir şikayet süresi söz konusu olmamaktadır fakat bilişim suçlarında dava zamanaşımı süresi mevcuttur. Bu dava zamanaşımı 5 yıldan az hapis veya adli para cezasını gerektirecek suçlarda 8 yıl iken 5 yıldan fazla ve 20 yıldan az hapis cezasını gerektirecek suçlarda ise 15 yıldır. Bu sürelerin geçmesi ise dava zamanaşımı süresi geçmiş olur ve bu süre sonrasında açılan ceza davalarında düşme kararı verilmektedir.
Söz konusu bilişim sistemine girme suçuna ilişkin davalar “5235 Sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri’nin Kuruluş Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun”un 11. maddesine göre asliye ceza mahkemelerinde görülmektedir.
Yer yönünden ise yetkili mahkeme 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun bu hususu düzenleyen 12 ve devamındaki madde hükümlerine göre “suçun işlendiği yer” mahkemesi genel yetkili mahkeme olmaktadır.
Kaynakça
[1] M. E. Artuk, A. Gökçen, A. C. Yenidünya, Türk Ceza Kanunu Şerhi, 5. Cilt, Turhan Kitapevi, Ankara, 2009, s. 4643.
[2] K. Doğan, “Bilişim Suçları ve Yeni Türk Ceza Kanunu”, Hukuk ve Adalet, (294), 2005.
[3] Y. Yazıcıoğlu, Bilgisayar Suçları, Alfa Yayınları, İstanbul, 1997.
[4] Karakehya, Hakan, Türk Ceza Kanunun’da Bilişim Sistemine Girme Suçu, TBBD S.81 (2009),S.6.
[5] Türk Ceza Kanunu
[6] Türk Ceza Kanunu
[7] Ceza Muhakemesi Kanunu
