MASAK Nedir?
MASAK yani Mali Suçları Araştırma Kurulu, 1996 yılında kabul edilen 4208 sayılı “Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun” çerçevesinde 17 Şubat 1997 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kurulmuştur.
MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu), Türkiye’de mali suçların araştırılması, önlenmesi ve bunlarla mücadele edilmesi amacıyla kurulmuş bir devlet kurumudur. MASAK, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı olarak çalışır ve özellikle kara para aklama, terörizmin finansmanı, vergi kaçakçılığı, yolsuzluk gibi mali suçlarla mücadele eder. Kurul, finansal sistemin güvenliği ve bütünlüğünü sağlamak amacıyla şüpheli finansal işlemleri izler, analiz eder ve gerekli durumlarda ilgili kurumlarla iş birliği yaparak hukuki süreçleri başlatır.
- MASAK’ın Koordinasyon Kurulu
10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 232. maddesinde Mali Suçlarla Mücadele Koordinasyon Kurulunun görevleri, üyeleri ve çalışma şekli aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir;
(1)“Suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesine ilişkin mevzuat taslaklarını değerlendirmek, kurum ve kuruluşlar arasında uygulamaya ilişkin iş birliğini artırmak, bu kapsamda uygulama stratejileri belirlemek ve yönlendirici kararlar almak üzere Malî Suçlarla Mücadele Koordinasyon Kurulu oluşturulmuştur.”
- Üyeleri
(2) Koordinasyon Kurulu;
-
- Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı başkanlığında,
- Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkan Yardımcısı,
- Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürü,
- Vergi Denetim Kurulu Başkanı,
- Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanı,
- Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürü,
- Dışişleri Bakanlığı İstihbarat ve Güvenlik İşleri Genel Müdürü,
- Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürü,
- Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkan Yardımcısı
- Emniyet Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısından
oluşur.
(3) Gerekli hallerde kurum ve kuruluşların temsilcileri, görüş ve bilgilerine başvurulmak üzere Koordinasyon Kurulu toplantılarına davet edilebilir.
(4) Koordinasyon Kurulu yılda en az iki defa toplanır.
(5) Koordinasyon Kurulunun çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
MASAK’ın Görev ve Yetkileri Nelerdir?
MASAK 17 Şubat 1997 tarihinde faaliyetine başladıktan daha sonra görev ve yetkileri 18.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ile yeniden belirlenmiştir.
Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının görev ve yetkileri hâlihazırda Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 231. maddesinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Bu maddeye göre;
Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı
MADDE 231– (1) Mali Suçlar Araştırma Kurulu Başkanlığı doğrudan Hazine ve Maliye Bakanına bağlı olup görev ve yetkileri şunlardır:
a) Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi amacıyla politika hazırlamak ve uygulama stratejileri geliştirmek, bu amaçla kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak, ortak çalışmalar yapmak, görüş ve bilgi alışverişinde bulunmak,
b) Belirlenen politikalar çerçevesinde mevzuat taslakları hazırlamak,
c) Suç gelirlerinin aklanması alanındaki gelişmeler ile aklama suçunun önlenmesi ve ortaya çıkarılmasına yönelik yöntemler konusunda araştırmalar yapmak,
ç) Suç gelirlerinin aklanmasını önlemek amacıyla sektörel çalışmalar yapmak, önlemler geliştirmek ve uygulamayı izlemek,
d) Kamuoyu duyarlılığını ve desteğini artırmaya yönelik çalışmalar yapmak,
e) Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesi kapsamında veri toplamak, şüpheli işlem bildirimlerini almak, analiz etmek ve değerlendirmek,
f) Değerlendirme sürecinde gerek duyulduğunda kolluk ve diğer birimlerden kendi görev
alanlarında inceleme ve araştırma yapılması talebinde bulunmak,
g) 5549 sayılı Kanun kapsamına giren işlemler ile ilgili olarak, araştırma ve inceleme yapmak veya yaptırmak,
ğ) Yapılan araştırma ve inceleme sonucunda aklama suçunun islendiği hususunda olguların varlığının tespiti halinde, Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre gerekli işlemler yapılmak üzere Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunmak,
h) Cumhuriyet savcıları tarafından intikal ettirilen konular incelemek ve aklama suçunun tespitine ilişkin talepleri yerine getirmek,
ı) Aklama veya terörün finansman suçunun işlendiğine dair ciddi şüphelerin mevcut olması durumunda konuyu ilgili Cumhuriyet savcılığına intikal ettirmek.
i) İlgili mevzuat kapsamında yükümlülük denetimi yapılmasını sağlamak,
j) Kamu kurum ve kuruluşlar, gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi istemek,
k) Bilgi ve ihtisasına ihtiyaç duyulması halinde, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların Başkanlık bünyesinde geçici olarak görevlendirilmelerini talep etmek,
I) Görev alanına giren konularda uluslararası ilişkileri yürütmek, görüş ve bilgi alışverişinde bulunmak,
m) Yabancı ülkelerdeki muadil kurumlarla bilgi ve belge değişiminde bulunmak, bu amaçla uluslararası antlaşma niteliğinde olmayan mutabakat muhtırası imzalamak,
n) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
2) Başkanlıkça birinci fıkranın (ğ) bendine göre kendisinden talepte bulunulan birim, bu talebin gereğini ivedi olarak yerine getirmek zorundadır.
3) Başkanlık, görev alanına giren konuların araştırılması ve incelenmesini hazine ve maliye uzmanları ve uzman yardımcılarının yanı sıra denetim elemanları vasıtasıyla da yerine getirir. Görevlendirilecek denetim elemanları Başkanın talebi üzerine ilgili birim amirinin teklifi ve bağlı veya ilgili bulundukları Bakanın onayı ile belirlenir.
4) Görevlendirilecek hazine ve maliye uzmanları ve uzman yardımcıları ile denetim elemanları görevlendirme konusuna giren hususlarda bilgi ve belge istemeye, araştırma ve inceleme yapmaya, uygulamayı takip ve denetlemeye, bu maksatla her türlü evrakın tetkikine yetkili olup ayrıca kanunların kendilerine verdiği yetkileri de kullanırlar.
5) Başkanlığın görev alanına giren konularda uluslararası bilgi değişimini teminen, yabancı ülkelerdeki muadil kurumlarla uluslararası anlaşma niteliğinde olmayan mutabakat muhtıraları imzalamaya ve imzalanan mutabakat muhtıralarını değiştirmeye Malî Suçları Araştırma Kurulu Başkanı yetkilidir. İmzalanacak mutabakat muhtıraları ve değişiklikleri Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girer.
6) Başkanlığın görev alanıyla ilgili Bakanın onayıyla gerekli görülen illerde temsilcilikler kurulabilir.
Belirlenen görev ve yetki kapsamında MASAK aşağıda belirtilen fonksiyonları icra etmektedir:
- Politika belirleme ve mevzuat geliştirme
- Veri toplama, analiz, değerlendirme
- Yükümlük Denetimi
- Koordinasyon
- İnceleme
- Dış İlişkiler
Finansal (Mali) Suçlar Nelerdir?
Mali suçlar, şiddet içermeksizin işlenen bir taraftan başkalarının mali zararına yol açarken diğer taraftan bazı kişilerin maddi yarar sağlaması sonucunu doğuran suçları kapsamaktadır. (Ayrıca Bknz.) Bu tanıma göre bazı yaygın finansal suçlar aşağıdaki gibidir;
- Dolandırıcılık Suçları
Dolandırıcılık suçu ceza kanununda “Malvarlığına Karşı Suçlar” bölümü altında yer almaktadır. Dolandırıcılık suçu, “hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya bir başkasına bir yarar sağlanmasını içermektedir” (TCK, md.157). “Kullanılan araç veya mağdurun niteliğine göre bu suç “nitelikli dolandırıcılık” olabilmektedir” (TCK, md.158).
Dolandırıcılık eylemleri, internet üzerinden yanıltıcı ürün satışı, yanıltıcı reklamlar, kredi kartı, banka kredileri, kamu teşvikleri alanlarında, kooperatif yapılanmasında, telefonla kendilerine polis süsü vererek şahısların bazı bilgilerini öğrenmek suretiyle onları, bir suça karışmış olduklarına ya da terör örgütüne para aktarmış olduklarına inandırarak bu şahıslara yardımcı olacaklarını ifade ederek verdikleri hesap numarasına para aktarılmasını sağlamaya çalışma gibi faaliyetleri kapsamaktadır.
- Yolsuzluk Suçları
Yolsuzluk; elinde kamu gücü bulunduran şahısların şahsi çıkar ve mevki kazanabilme uğruna yetkilerini hukuka aykırı olarak, toplumun örf, adet ve geleneklerini hiçe sayarak şahıs ya da bir grup lehine kullanmaları fiili olarak yorumlanabilir. Yolsuzluğun sınıflandırılmasında pek çok farklı ayırım olsa da genel olarak rant kollama, patronaj, dost-akraba kayırması, rüşvet ve oy değişimi şeklinde sınıflandırılabilir (Karakaş ve Çak, 2007: 77).
- Kaçakçılık Suçları
Kaçakçılık fiili, bir eşyanın gümrükten herhangi bir işleme tabi olmadan ülke sınırlarına sokulması şeklinde olabildiği gibi gümrükten bir malzemenin normal olarak ülkeye sokulması ancak rüşvet veya sahte belgelerle mal farklı gösterilerek düşük vergi ödenmesi ve mali sorumlulukların minimum seviyede veya hiç yerine getirilmemesi şeklinde kamuya önemli oranlarda kayıplar yaratması şeklinde de olabilmektedir. Dünya genelinde kaçakçılık suçlarının neden oldukları kayıplar açısından en önde gelenleri akaryakıt, teknolojik cihazlar, silah, cep telefonu ile alkol ve tütün ürünleri şeklinde sıralanabilir (Aykın, 2010: 5).
- Terörizmin Finansmanı
Terörizmin finansmanı suçu, 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 3. ve 4. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu maddelere göre;
Fon sağlanması veya toplanması yasak fiiller
MADDE 3 – (1) Aşağıda sayılan fiillerin gerçekleştirilmesi amacıyla fon sağlanması veya toplanması yasaktır:
a) Bir halkı korkutmak veya sindirmek ya da bir hükûmeti veya uluslararası kuruluşu herhangi bir eylemi gerçekleştirmeye veya gerçekleştirmekten kaçınmaya zorlamak amacıyla, kasten öldürme veya ağır yaralama fiilleri.
b) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında terör suçu olarak kabul edilen fiiller.
c) Türkiye’nin taraf olduğu;
1) Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesinin Önlenmesi Hakkında Sözleşmede,
2) Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine İlişkin Sözleşmede,
3) Diplomasi Ajanları da Dahil Olmak Üzere Uluslararası Korunmaya Sahip Kişilere Karşı İşlenen Suçların Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmede,
4) Rehine Alınmasına Karşı Uluslararası Sözleşmede,
5) Nükleer Maddelerin Fiziksel Korunması Hakkında Sözleşmede,
6) Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine İlişkin Sözleşmeye Munzam, Uluslararası Sivil Havacılığa Hizmet Veren Havaalanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokolde,
7) Denizde Seyir Güvenliğine Karşı Yasadışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Sözleşmede,
8) Kıta Sahanlığında Bulunan Sabit Platformların Güvenliğine Karşı Yasadışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Protokolde,
9) Terörist Bombalamalarının Önlenmesine İlişkin Uluslararası Sözleşmede,
yasaklanan ve suç olarak düzenlenen fiiller.
Terörizmin Finansmanı Suçu
MADDE 4 – (1) 3 üncü madde kapsamında suç olarak düzenlenen fiillerin gerçekleştirilmesinde tümüyle veya kısmen kullanılması amacıyla veya kullanılacağını bilerek ve isteyerek belli bir fiille ilişkilendirilmeden dahi bir teröriste veya terör örgütlerine fon sağlayan veya toplayan kişi, fiili daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) (Ek:27/12/2020-7262/36 md.) Birinci fıkrada sayılan fiillerin, örgütü kuran veya yöneten ya da örgüt üyesi tarafından gerçekleştirilmesi hâlinde bu kişiler hakkında örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları uyarınca verilecek ceza üçte birine kadar artırılır.
(3) Birinci fıkra hükmüne göre ceza verilebilmesi için fonun bir suçun işlenmesinde kullanılmış olması şartı aranmaz. 1 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle bu maddeye birinci fıkrasından sonra gelmek üzere fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.
(4) Bu madde kapsamına giren suçların kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. (5) Suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
(6) Suçun, yabancı bir devlet veya uluslararası bir kuruluş aleyhine işlenmesi hâlinde, soruşturma ve kovuşturma yapılması Adalet Bakanının talebine bağlıdır.
(7) 3713 sayılı Kanunun soruşturmaya, kovuşturmaya ve infaza ilişkin hükümleri, bu suç bakımından da uygulanır.
(8) (Ek: 14/4/2016-6704/29 md.) Bu suç bakımından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;
a) 133 üncü maddesinde yer alan şirket yönetimi için kayyım tayini,
b) 135 inci maddesinde yer alan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması,
c) 139 uncu maddesinde yer alan gizli soruşturmacı görevlendirilmesi,
ç) 140 ıncı maddesinde yer alan teknik araçlarla izleme, tedbirlerine ilişkin hükümler uygulanabilir. (Ek cümle:27/11/2020-7262/36 md.) Ayrıca, 13/11/1996 tarihli ve 4208 sayılı Kanunda yer alan hükümlere göre kontrollü teslimat tedbirine karar verilebilir.
Vergi Suçu
- Devletlerin ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için otoritesini ve gücünü kullanarak şahsılardan ve kuruluşlardan karşılık gözetmeden talep ettiği kazançları da vergi olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde devletler finans talebini karşılamanın yanında sosyal amaçlara ulaşabilmek için de vergiyi araç olarak kullanmaktadırlar (Turhan, 1998: 21).
Başlıca vergi suçları vergi ziyaı, usulsüzlük ve kaçakçılık olarak ayrılmaktadır. Vergi ziyaı suçu, Vergi Usul Kanunu madde 341’ de düzenlenmektedir. Bu maddeye göre;
MADDE 341 – Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.
Usulsüzlük ise Vergi Usul Kanunu madde 351’ de düzenlenmektedir. Bu maddeye göre;
MADDE 351 – Usulsüzlük vergi kanunlarının şekle ve usule mütaallik hükümlerine riayet edilmemesidir.
Vergi kaçakçılığı ise Vergi Usul Kanunu madde 359’da düzenlenmektedir. Bu maddeye göre;
MADDE 359 – (a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan;
1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler,
2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar,
Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Vergi ziyaı suçunda yaptırım olarak para cezası uygulanırken vergi kaçakçılığı ve usulsüzlüklerine de uğratılan zararlardan dolayı hapis cezası öngörülmüştür (Ağbal, 2000: 79).
- Kara Para Aklama Suçu
Kara Para aklama fiili; bir suç dolayısıyla kanunsuz yollardan elde edilen kazancın saklanarak, kanuni bir şekilde kazanılmış gibi gösterebilmek amacıyla çeşitli metotlar kullanarak mali sisteme kanalize ettirilmesi faaliyetidir (Gökbunar, 2010: 118).
Kaynakça
[1] 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
[2] 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
[3] 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
[4] T.C Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu https://masak.hmb.gov.tr/gorev-ve-yetkiler#:~:text=Belirlenen%20görev%20ve%20yetki%20kapsamında,Yükümlük%20Denetimi
[5] https://tr.wikipedia.org/wiki/Mali_suçlar
[6] Türk Ceza Kanunu
[7] Doğan,B ve Yıldız, .(2021)”Mali Suçlar ve Mali Suçlarla Mücadele: Türkiye Örneği”, Uluslararası Turizm, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 5(2): 129-150.
[8] Karakaş, M. ve Çak, M. (2007), “Yolsuzlukla Mücadelede Uluslararası Kuruluşların Rolü”,Maliye Dergisi, 153, 74-101.
[9] Aykın, H. (2010), Aklama ve Terörün Finansmanı ile Mücadelenin Küresel Boyutu, Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı, Yayın No:406, Ankara.
[10] 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun
[11] 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun
[12] Turhan, S. (1998), Vergi Teorisi ve Politikası, İstanbul: Filiz Kitabevi.
[13] Vergi Usul Kanunu
[14] Vergi Usul Kanunu
[15] Vergi Usul Kanunu
[16] Ağbal, N. (2000), “Vergi Kaçakçılığı Suçları ve Kara Para İlişkisi”, Yaklaşım Dergisi, (90), 74-81.
[17] Gökbunar, A. R. (2010), Organize Suçlarla Mücadelede Yeni Silah: Vergi, Ankara: Maliye ve Hukuk Yayınları.
