Yasadışı Bahis Nedir?
Kanunun verdiği yetkiye dayalı bir yasal lisans sahibi olmadan izinsiz oynatılan bahisler, yasadışı bahistir. [1] Geniş kitlelere hızlıca yayılma potansiyeli ve insanlara paralarını birden beşe katlama hayalleri sunan şans oyunları ve bahisler suistimale açık olmakla birlikte, yasal bir zemine oturtulmadıkları ve kontrolsüz bırakıldıklarında, toplumsal ve ekonomik düzenin bozulmasına kapı aralandığı şüphesizdir. BBC Türkçe’nin 2019 yılında yaptığı bir habere göre, yasa dışı bahis sektörü yasal bahsi 4’e katlayacak kadar büyümekle birlikte, Türkiye’de 18-50 yaş grubunda 5 milyon kişi, yılda 50 milyar TL’lik yasa dışı bahis oynamaktadır. [2] Verileri göz önünde bulundurduğumuzda sektördeki para hacminin büyüklüğü ve oyunlara erişen kişilerin sayısı oldukça çarpıcıdır. Bahis oyunlarının hukuki bir bağlamda ele alınmasının gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Nitekim, yasa dışı bahis suçlarının kara para aklama, vergi kaçırma, organize suç ve terör örgütlerinin faaliyetlerinin finansmanını sağlama, uyuşturucu ticareti yapma gibi amaçlarla da işlendiği anlaşılmaktadır. [3] Yasal bahis sitelerine kıyasen, yasa dışı bahis sitelerinin tercih edilme nedenleri arasında spor müsabakaları bağlamındaki bülten çeşitliliği maç oynanırken de canlı bahis yapılabilmesi, her maça kupon oluşturulabilmesi gibi basit nedenleri sayabiliriz.
Spor müsabakalarında bahis ve şans oyunlarının hukuka aykırı oynatılmasının yaptırımı 7258 sayılı “Futbol ve Diğer Spor müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlemesi Hakkında Kanun” ile düzenlenmiştir. 7258 sayılı kanun tüm spor dallarında gerçekleşen müsabaka/oyunlar bakımından oynatılan yasadışı bahis ve şans oyunları için uygulanabilecektir. 7258 sayılı kanunun 5. maddesi, yurtiçinde ve yurtdışında yasadışı bahis veya şans oyunu oynatılmasını, oynanmasına yer ve imkan sağlanmasını cezalandırmaktadır. [4]
7258 sayılı kanunun 5. maddesine göre yasadışı bahis suçu ve kabahati teşkil eden fiiller şunlardır:
- Sabit ihtimalli veya müşterek bahis oynatma suçu (m.5/1-a),
- Yasadışı bahis oynanmasına yer veya imkân sağlama suçu (m.5/1-a),
- Yurt dışında oynatılan her çeşit bahis veya şans oyunlarının Türkiye’den oynanmasına imkan sağlama suçu (m.5/1-b),
- Yasadışı bahis suçları ile bağlantılı paranın nakline aracılık etme suçu (m.5/1-c),
- Kişileri reklam vermek ve sair surette yasadışı bahis oynamasına teşvik etme suçu (m.5/1-ç),
- Yasadışı bahis oynama kabahati (m.5/1-d).
Yasadışı Bahis Oynatma Suçu ve Cezası
7258 sayılı Kanuna göre, spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunları oynatmak suç olarak düzenlenmiştir. Yasadışı bahis oynatma suçu, yasadışı bahis veya şans oyununun fail tarafından bizzat düzenlenmesi veya düzenleme sürecine herhangi bir fiil ile dahil olunmasıyla gerçekleşmektedir. Yasadışı bahis oynatma suçunun oluşması için, yasadışı bahis oynatan kişinin herhangi bir menfaat temin etmesi şartı aranmaz. Suç, kasten işlenebilen bir suçtur.
7258 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen suçun işlenebilmesi için “kanunun verdiği yetkiye dayalı olmaksızın” ilgili eylemlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu durumda kanun tarafından verilen yetkiye dayanılarak ilgili eylemler gerçekleştirildiği takdirde bu suç oluşmayacaktır. Suçun oluşumu bakımından, failin kastının kanuna aykırılığı da kapsaması gerekecektir.
Yasa dışı bahis suçları, sırf hareket suçu özelliği göstermekte olup suçun oluşumu bakımından herhangi bir netice aranmamaktadır. Bu suçlarda, fiil kısımlara ayrılabildiği ölçüde teşebbüs hükümlerinin uygulanabilmesi mümkündür.
Yasa dışı bahis suçlarında görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
7258 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen suçlar iştirak bakımından herhangi bir özellik taşımamaktadır. Yer ve imkân sağlama eylemleri bakımından maddenin kendi özel düzenlemesi gereği, bu eylemleri gerçekleştirenler yardım eden sıfatıyla değil, fail sıfatıyla değerlendirilecektir. Yine teşvik etme fiili, müstakil olarak düzenlendiği için, bu fiili gerçekleştirenler yardım eden sıfatıyla değil, fail sıfatıyla cezalandırılacaktır.
Fail tarafından 7258 sayılı Kanun’da düzenlenen suçların yanında, farklı suçların da işlenmesi halinde, bu suçlardan ayrı ayrı cezalandırılması gerekecektir. Örneğin yasa dışı bahis suçlarına yönelik fiiller aynı zamanda bir örgüt faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilmişse, ayrıca örgüt suçlarından da sorumluluk gündeme gelecektir. Failin yasa dışı bahis suçlarını işlemek suretiyle, mağdurları kandırıp haksız menfaat elde etmesi durumunda, ayrıca dolandırıcılık suçundan cezalandırılması gerekir. [8]
Türkiye’de spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunları oynatma yetkisine Spor Toto Teşkilat Başkanlığı veya başkanlığın yetki verdiği gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri sahiptir. Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmak üzere sabit bayi veya internet üzerinden oynatmak için sanal ortam bayii ruhsatı vererek gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine izin verebilir. Spor Toto Teşkilat Başkanlığı’nın verdiği ruhsatlar dışında, izinsiz bahis oynatmak 7258 sayılı Kanuna göre cezalandırılan bir suçtur.
“Spor müsabakası”, “Müşterek Bahis Oyunları” ve “Sabit İhtimalli Bahis Oyunları” terimlerine de değinelim:
Spor Müsabakası: Yurt içinde ve yurt dışında ilgili kurum ve kuruluşlarca tertiplenen resmî, özel, temsilî, ulusal veya uluslararası spor karşılaşmalarıdır.
Müşterek Bahis Oyunları: Yurt içinde ve yurt dışında tertiplenen spor müsabakalarına ait sonuçların tahmin edilmesi üzerine oynatılan, hâsılatın önceden belirlenen ikramiye yüzdesinin, doğru sonucu tahmin eden iştirakçiler arasında paylaştırıldığı bahis oyunlarını ifade etmektedir.
Sabit İhtimalli Bahis Oyunları: Yurt içinde ve yurt dışında tertiplenen spor müsabakalarına ait sonuçların veya etkinliklerin tahmin edilmesi esasına göre oynatılan ve iştirak edenler arasından doğru tahmin edenlere, önceden belirlenen bahis oranlarıyla ikramiye kazandıran oyunları ifade etmektedir. [5]
Ülkemizde bir spor dalı olarak kabul edilen ve 2018 yılında Türkiye E-Spor Federasyonu (TESFED) ismi ile federasyonu da kurulan e-spor oyunlarının da 7258 sayılı Kanun kapsamında spor müsabakası olarak kabul edilebileceği ifade edilmelidir. [6]
Yasadışı bahis oynatma suçunun cezası, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır. [4]
Yasadışı Bahis Oynanmasına Yer veya İmkân Sağlama Suçu
Suçun oluşumu için failin bahis veya şans oyunlarını oynaması için başkalarına yer veya imkan sağlaması gerekir. Yer sağlama, faile gerekli fiziksel ortamın sağlanması; imkan sağlama ise yasadışı bahis veya şans oyunları oynanmasına sağlayacak teknik altyapıyı sunmak şeklinde anlaşılmalıdır. Yasadışı bahis oynanmasına yer sağlama suçu, yasadışı bahis veya şans oyununun oynanacağını bilerek, bu oyunun oynanabileceği bir yer temin edilmesiyle meydana gelir. Yasadışı bahis oynanmasına imkan sağlama suçu ise, yasadışı bahis veya şans oyununun oynanabilmesi için gerekli teknik altyapının sağlanması veya yasadışı bahis oynanırken kolluk güçlerinin hukuki işlem yapmasını engelleyici önlemlerin alınarak yasadışı bahis veya şans oyununun rahatlıkla oynanabilmesinin temin edilmesidir.
Yer ve imkan sağlama fiili, doğası gereği suça yardım etme kapsamında değerlendirilerek cezalandırılması gereken bir fiil iken, kanun bu fiilin kendisini başlı başına bir suç tipi olarak düzenlediği için yasadışı bahis veya şans oyuna oynanmasına yer ve imkan sağlama fiilinin işlendiği tespit edildiğinde yardım etme hükümleri uygulanmadan fail 7258 sayılı kanunun m.5/1-a hükmü gereğince cezalandırılır.
Yasadışı bahis oynanmasına yer veya imkân sağlama suçunun cezası ise spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarının oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
İnternet Üzerinden Yurt Dışında Bahis Oynamaya İmkan Sağlama Suçu
Yurt dışında oynatılan her çeşit bahis veya şans oyunlarının Türkiye’den oynanmasına imkan sağlama, 7258 sayılı Kanunun m.5/1-b maddesinde suç olarak düzenlenmiştir. (Ayrıca Bkz.)
Failin cezalandırılan eylemi, yurtdışında oynatılan bahis oyunlarına internet yoluyla erişim sağlayarak Türkiye’de oynanmasına imkan sağlamadır.
Bu suçun cezası ise, dört yıldan altı yıla kadar hapis cezasıdır. [4]
Yasadışı Bahis Suçu Parasının Nakline Aracılık Etme Suçu
Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarıyla bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler ise üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılmaktadır.
Para nakline aracılık etmek paranın fiziksel olarak taşınması şeklinde olabileceği gibi banka veya herhangi bir finans kuruluşu üzerinden veya sanal değerler kullanılarak da gerçekleştirilebilir.[9]
Reklam Vermek veya Başka Şekilde Yasadışı Bahis Oynamaya Teşvik Etme Suçu
Reklam verme suretiyle yasadışı bahis suçlarına teşvik etme internet üzerinde sık sık rastlanan bir fiildir. Kanunda reklam verme veya “sair surette” şeklinde bir ibare yer aldığından, örneğin bir köşe yazarının köşesinde yazı yazarak yasadışı bahis suçlarını teşvik etmesi, cep telefonuna mesaj gönderen veya el ilanı dağıtan iddia bayisinin yasadışı bahis suçlarını bu suretle teşvik etmesi suç olarak kabul edilecektir. Özellikle belirtelim ki, sosyal medya hesapları (üzerinden yapılan reklamlar veya teşvikler bu madde kapsamında cezalandırılacaktır. Suç serbest hareketli bir suç olarak düzenlendiğinden, herhangi bir şekilde reklam vermek veya yasadışı bahis veya şans oyunlarının oynanmasını teşvik etmek suçun vücut bulması için yeterlidir.
Kişileri reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik edenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. [4]
Yasa Dışı Bahis Suçlarıyla Korunan Hukuki Değer Ve Tedbirler
Anayasa Mahkemesi, 7258 sayılı Kanun kapsamındaki suçlarla korunan hukuki değerin genel ahlâk, toplum ve çocukların kumardan korunması ve bunların yanında devletin verdiği izin ve yetkiye dayanarak bahis ve şans oyunu düzenleyen kişilerle bu kişilerin gelirlerinden pay alan kamu kurum ve kuruluşlarının malî çıkarları olduğunu ifade etmişti. [7] Doktrinde de bu suçlarla korunan hukuki değerin genel ahlak, toplumun kumardan korunmasına ilişkin menfaatleri ve devletin mali çıkarları olduğunu kabul eden görüşler bulunmaktadır. [1]
Yasadışı Bahis Oynatma Suçlarında Tedbirler
- Yasadışı Bahis Suçlarında Teknik Takip Tedbirler
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununa (CMK) göre teknik takip tedbirleri; “iletişimin denetlenmesi”, “gizli soruşturmacı”, “teknik araçlarla izleme” tedbirleridir. [10]
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenen tüm teknik takip tedbirleri 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlemesi Hakkında Kanun m.5/6 hükmüne göre, bu kanun çerçevesinde düzenlenmiş olan yasadışı bahis suçlarına da uygulanabilecektir:
İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması: İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması CMK m.135’te düzenlenmiştir. İletişimin tespiti, belli bir telefon numarasından kimlerin ne zaman arandığı, konuşmanın ne kadar süreyle yapıldığı (HTS kaydı), elektronik posta yoluyla kimlerle iletişim kurulduğu hususlarının tespit edilmesidir. İletişimin dinlenmesi ve kayda alınması, en az iki kişi tarafından telekomünikasyon araçlarıyla yapılan görüşmenin dinlenerek kayda alınmasıdır. Yasadışı bahis suçlarından herhangi birinden şüpheli konumunda bulunan kişiye bu tedbirler uygulanabilecektir.
Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi: CMK m.139’da düzenlenen gizli soruşturmacı; örgütlü suçlar, silah kaçakçılığı, uyuşturucu madde ticareti vb. suçlara ilişkin yapılan soruşturmada kimliği gizlenerek gerektiğinde örgüt içine sızmak, gözetlemek, izlemek, örgüte ilişkin her türlü araştırmada bulunmak ve örgütün işlediği suçlarla ilgili iz, eser, emare ve delilleri toplamak ve muhafaza altına almakla görevlendirilen kamu görevlisidir. Yasadışı bahis suçlarında, suçun örgütlü olup olmamasına bakılmaksızın gizli soruşturmacı görevlendirilmesi mümkündür.
Teknik araçlarla izleme: CMK m.140’da düzenlenen teknik araçlarla izleme, şüpheli veya sanığın kamuya açık alanlardaki faaliyetlerinin ve işyerinin izlenmesi, ses veya görüntü kaydına alınmasıdır. Yasadışı bahis suçlarında şüpheli konumundaki kişi hakkında teknik araçlarla izleme kararı alınabilmektedir.
- Eşya veya Kazanç Müsaderesi Tedbiri
Eşya müsaderesi, işlenen bir suçla ilgisi olan belirli bir eşyanın müsadere edilmesi anlamına gelmektedir. Eşya müsaderesi, TCK m.54’de ayrıntılarıyla düzenlenmiştir.
Kazanç müsaderesi, suç neticesinde elde edilen veya suçun işlenmesine kaynak oluşturan maddi menfaatlerin müsadere edilmesidir. Kazanç (para) müsaderesi, TCK m.55’de düzenlenmiştir. [11]
Yasadışı bahis suçlarıyla bağlantılı olarak; spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarının oynanmasına tahsis edilen veya oynanmasında kullanılan ya da suçun konusunu oluşturan eşya ile bu oyunların oynanması için ortaya konulan veya oynanması suretiyle elde edilen her türlü mal varlığı değeri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerine göre müsadere edilir. Bu madde kapsamına giren suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. [4]
- Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara El Koyma Tedbiri
Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunan hallerde, şüpheli veya sanığa ait aşağıdaki değerlere el konulabilir:
a) Taşınmazlar,
b) Kara, deniz veya hava ulaşım araçların,
c) Banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesab,
d) Gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacaklar,
e) Kıymetli evrak,
f) Ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık payları,
g) Kiralık kasa mevcutları,
h) Diğer malvarlığı değerleri.
Somut olarak belirlenen Bu taşınmaz, hak, alacak ve diğer malvarlığı değerlerinin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması halinde dahi, el koyma işlemi yapılabilir. [10]
Yasadışı Bahis Suçlarında Erişimin Engellenmesi
İnternet sitesi veya web sayfasına erişimin engellenmesi; internet üzerinden yayımlanan haber, video, fotoğraf, yorum vb. içeriklerle kişilik haklarının veya özel hayatın gizliliğinin ihlali, suç işlenmesi, kamu yararı bulunması gibi nedenlerle öncelikle hukuka aykırı içeriğin bulunduğu internet sitesindeki URL’ye, ihlal bu şekilde giderilemediği takdirde tüm internet sitesine erişimin engellenmesi anlamına gelmektedir.
Yasadışı/izinsiz bahis suçları ile ilgili olarak, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun erişimin engellenmesine ilişkin hükümleri uygulanır.
Yasadışı Bahis Oynatma Suçunda İşyerinin Mühürlenerek Kapatılması
Yasadışı bahis oynatma suçları işleyen işyerleri hakkında “mühürlenerek kapatma” ve “ruhsatın iptali” tedbirleri uygulanır.
Yasadışı bahis oynatma suçu veya yasadışı bahis oynamaya yer veya imkan sağlama suçlarının işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılır.
İş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş günü içinde iptal edilir. [4]
Kaynakça
[1] Spor Müsabakalarında Yasa Dışı Bahis ve Şans Oyunu Suçları (7258 Sayılı Kanun m.5) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi • Cilt 29, Sayı 2, Özel Sayı, Aralık 2023, ISSN: 2529-0142, ss. 981-1002 • DOI:10.33433/maruhad.1358677
[2] Ege Tatlıcı, ‘Yasa dışı bahis: Türkiye’de sektör devletin müdahalelerine rağmen neden büyüyor?’ BBC Türkçe (19 Kasım 2019) Erişim Tarihi 15 Mayıs 2023.
[3] Merve Özlem Çakır, ‘MASAK 2 bin kişinin dahil olduğu yasa dışı bahis organizasyonunu deşifre etti’ Anadolu Ajansı (26 Nisan 2023) , “Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde Samsun Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından yasadışı bahis ve kara para aklamayla ilgili bu sabah çok sayıda adrese eş zamanlı operasyon düzenlendi.” ‘11 ilde yasa dışı bahis ve para aklama operasyonu: 65 gözaltı’ İhlas Haber Ajansı (3 Nisan 2023) < https://www.iha.com.tr/samsun-haberleri/-4263265>
[4] 7258 Sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun
[5] Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması Hakkında Kanun’un 2/1-ö maddesi ve Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği
[6] Ali Paslı, Sinem Görkem Gökçe, Yağmur Yollu ve Nimet Karaca, E-Spor: Hukuki Bakış
[7] Anayasa Mahkemesi, E. 2016/51 K. 2016/179, 23/11/2016.
[8] Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2011/14377 K. 2012/39039, 12.06.2012.
[9] https://ayboga.av.tr/yasadisi-bahis-cezasi/
[10] 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
[11] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
