Gizlilik Sözleşmesi Nedir?
Gizlilik Sözleşmesi, iki veya daha fazla taraf arasında paylaşılan herhangi bir gizli bilgiyi korumak için düzenlenen, temel dayanağı Türk Borçlar Kanunu’nun sözleşmeye ilişkin düzenlemelerinde olan hukuken bağlayıcı bir sözleşme türüdür.
Gizlilik Sözleşmesi ile taraflar, sözleşmeden ötürü birbirlerine ifşa ettikleri bilgilerin gizli kalmasını amaçlamaktadırlar. [2]
Gizlilik Sözleşmeleri genellikle taraflar arasında ilk toplantı veya yazışmanın yapılmasının ardından, genellikle taraflar kendileri için önemli olan daha ayrıntılı bilgileri birbirleriyle paylaşmaya başlamadan hemen önce imzalanır. İmzalanacak metin muhtemelen taraflardan birinin standart Gizlilik Sözleşmesi şablonlarından biri olacak ve bu metinlerin basit ve açık sözleşmeler gibi görünmeleri için mümkün olduğunca kısa tutulmaları neden ile, genellikle sözleşme şartları dikkatli bir şekilde gözden geçirilmeden imzalanacaktır.
Gizlilik sözleşmesi ile:
- Tarafların sözleşmeden kaynaklı birbirlerine ifşa ettikleri ve saklı kalmasını istedikleri bazı bilgilerin ne şekilde muhafaza edileceği ve
- Bu yükümlülüğe aykırılık halinde ne olacağı ile
- Verilerin ne şekilde üçüncü kişilerle paylaşılacağı kararlaştırılır.
NOT: Gizlilik Sözleşmesi, KVKK ve buna bağlı çıkarılan mevzuat düzenlemelerine aykırı hükümler içeremez. [2]
Gizlilik Sözleşmesinin Geçerliliği ve İçeriği
Gizlilik sözleşmesinin geçerliliği, tarafların karşılıklı uygun irade beyanlarına bağlıdır. Bununla birlikte irade sakatlığı hallerinden herhangi biri de olmamalıdır. TBK Genel Hükümler kısmında karşımıza çıkan ve kısa GİK olarak bilinen “genel işlem koşulları”na da dikkat edilmesi gerekmektedir. Genel işlem koşulları esas alınarak hazırlanan sözleşmeler çoğunlukla büyük firmaların rutin denilebilecek gerekli sözleşmeler için hazır bulundurduğu sözleşme metinleridir. [3]
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda belirtildiği üzere akit serbestisi ilkesi kural olarak geçerlidir. [3] Bu ilke gizlilik sözleşmesinde de uygulanmaktadır.
Gizlilik sözleşmesi, kendine özel bir kanunu veya hukuki düzenlemesi olmayan bir sözleşmedir. Tüm bu hususlar da göz önünde bulundurularak sözleşmede olması gereken bazı yerlere değinmek gerekmektedir:
- Sözleşmenin konusu ve amacı
- Sözleşme ile taraflara getirilen yükümlülüklerin neler olduğu
- Sözleşmenin esası olan bazı önlemler, taraflara getirilen haklar, olası bazı durumlarda ne şekilde hareket edilmesi gerektiği ve yükümlülüklerin ne zaman sona ereceği
- Sözleşmede değişiklik yapılmasına ilişkin kurallar
- Sözleşmeye aykırılık veya başka durumlar için cezai şart
- Sözleşmenin devrine ilişkin esaslar
- Sözleşmenin ne şekilde feshedilebileceği
- Sözleşmenin ifasından doğan uyuşmazlıkların çözüm usulü, yetkili mahkemenin neresi olduğu
- Zarar tazminine ilişkin kurallar
- Sözleşme hükümlerine getirilen istisnalar
- Sözleşmenin ne zaman yürürlük tarihi, süresi ve hangi şartlarda ne zaman sona ereceği
Bahsettiğim hususlar akit serbestisi ilkesi değerlendirilerek gizlilik sözleşmesine konu olan durumlardır. Bu konular olayın özelliklerine göre eklenip çıkarılabilir veya değiştirilebilir. Fakat özellikle ifade etmek gerekiyor ki akit serbesi ilkesi gereği ele alınan hususlar TBK ve diğer mevzuat düzenlemelerindeki emredici hükümlere aykırı hükümler içeremez. Gizlilik sözleşmesi özenli bir şekilde ve hukuki yardım alınarak hazırlanmalıdır.
Gizlilik Sözleşmesinin Türleri
Temel olarak üç tür Gizlilik Sözleşmesi vardır:
- Tek Taraflı Gizlilik Sözleşmesi
- Karşılıklı Gizlilik Sözleşmesi
- Çok Taraflı Gizlilik Sözleşmesi
- Tek Taraflı Gizlilik Sözleşmesi
Yalnızca bir tarafın belirli bilgileri diğerine açıkladığı, tek yönlü bir gizlilik sözleşmesidir. Münhasıran, yalnızca bir taraf gizli ve değerli bilgileri ifşa ettiğinde kullanılır. Tek taraflı gizlilik sözleşmesinde, yalnızca bir taraf bilgileri ve gizliliği korumayı taahhüt eder ve yalnızca tek tarafa yükümlülükler getirir.
Tek taraflı gizlilik sözleşmesi düzenlendiği durumlara örnek vermek gerekirse:
Bir işe alım müdürü, iş görüşmesi sırasında şirket hakkında içeriden değerli bilgilerin aday tarafından ifşa edilmemesi için gizlilik sözleşmesi imzalanmasını talep edebilir.
Bir mucit, buluşunun patentini finansal yatırımcıya sunması gerektiğinde fikrinin güvenliğini sağlamak için tek taraflı gizlilik sözleşmesi imzalatabilir.
Bir işletme ticari sırları veya stratejileri reklam verene ifşa ettiği durumda tek taraflı gizlilik sözleşmesi imzalatabilir.
- Karşılıklı Gizlilik Sözleşmesi
Karşılıklı gizlilik sözleşmesi, yaygın olarak her iki tarafın da korumayı amaçladığı bilgileri birbirine güvenli bir şekilde açıklamayı hedefledikleri durumlarda kullanılır. Uygulamada en sık karşılaşıldığı durumlar ise şirketlerin ortak bir girişim kurduğu, iş ortaklığı taahhüdü kurduğu veya şirketlerin durum tespit sürecine girdiği birleşme devralma projeleridir. İki taraflı gizlilik sözleşmesi, Karşılıklı gizlilik sözleşmesi Mutual NDA olarak da bilinir. Her iki taraf da şirketin finansal durumu, büyüme raporu, yaklaşan projeler, hukuki durum vb. gibi gizli sırları ifşa ederken kullanılır.
Karşılıklı gizlilik sözleşmesinin kullanılabileceği bazı durumlara örnek olarak: birden fazla ortak veya işletmenin birlikte çalışmayı planlaması, bir girişimcinin finansman arayışı süreci ve iki şirketin birleşmesi gösterilebilir.
- Çok Taraflı Gizlilik Sözleşmesi
Çok taraflı bir gizlilik sözleşmesi, taraflardan en az birinin diğer taraflara bilgi ifşa etmeyi düşündüğü üç veya daha fazla tarafı içerir. Bilgilerin yalnızca sözleşmenin amacına ve çizdiği sınırlara uygun şekilde ifşa edilmesine yardımcı olur.
Tarafların sözleşmeyi gözden geçirme, yürütme ve uygulama süreçlerine dahil olması nedeniyle çok taraflı bir Gizlilik Sözleşmesi avantajlı olabilir.
Bu, tarafların çok taraflı anlaşma üzerinde ortak bir fikir birliğine varması için gerekli olabilecek karmaşık müzakerelerle dengelenebilir.
Yükümlülükler
İlk olarak alıcının yedeğinde bulunan gizli bilginin sadece gizli tutulmasını değil, aynı zamanda bu bilginin gizli kalmasını sağlamak için gerekli önlemlerin alınması yükümlülüğünü de kapsamaktadır.
İkinci bir husus ise tarafların aralarında bulunan mevcut ilişkiden dolayı elde ettiği bilgilerin başkaca bir amaçla kullanılmaması, bu bilgilerden dolayı kendine veya bir başkasına menfaat sağlamaması ve bu bilgileri kullanarak ifşa eden tarafa bir zarar vermemesi şeklinde açıklanabilmektedir.
21.yy teknoloji çağının getirdiği bizlere sunduğu avantajların yanı sıra bazı dezavantajları da olmasından ötürü bu tür hukuki önlemler almak zorunlu bir hal almaktadır. Ticaret ekosisteminin getirdiği gizlilik politikasını etkin uygulayarak fikirlerin güvenliğini sağlamak ve yeni bir ürünü piyasaya sürmeden veya denetlenen bir pazara açılmadan önce projenin gizliliğini korumak eskisinden de daha çok önem kazanmıştır. Gizlilik sözleşmesi ticari girişiminiz hakkındaki gizli bilgileri korumak için değerli bir araçtır. Özellikle pazara yeni giriş yapacak olan girişimler açısından, fikirlerinin orijinalliğini korumak ve piyasadaki üstün güçlerle rekabet edebilmek için önemli rol oynamaktadır. [1]
Kaynakça
[1] https://www.docsend.com/blog/the-startup-guide-to-ndas-why-and-when-you-need-one/
[2] https://www.startupnedir.com/gizlilik-sozlesmesi-nedir/
[3] https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf
