Kripto Para Nedir?
Kripto paralar birimi, para işlemlerinin kesinliği için bankacılığın değil dijital bir zeminin kullanıldığı karşılıklı ödemele gönderilip alınabilen bir sistemdir. Bu ödemeler fiziksel para ile değil bu dijital zeminde belirlenmiş olan çevrimiçi para birimleriyle yapılabilmektedir. Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik m.3/1’e göre; “Bu Yönetmeliğin uygulanmasında kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıkları ifade eder.” şeklinde bir tanım yapılmış olsa da, günümüzde kripto paraların kullanımı ve önemi günümüzde fazlasıyla artmıştır. Kişinin yaptığı işlemler, kamuya açık bir kayıt defteri olan blok zincirine kaydedilir ve kripto paralar dijital bir cüzdanda saklanır.
Nelere Haciz Konulabilir?
İcra İflas Kanunu md. 85/1’de; “Borçlunun kendi yedinde veya üçüncü şahısla olan taşınır mallarıyla taşınmazlarından ve alacak ve haklarından alacaklının ana, faiz ve masraflar da dahil olmak üzere bütün alacaklarına yetecek miktarı haczolunur.” şeklinde ifade edilmiştir. Kripto Paraların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik’te ödeme aracı olarak görülmemiş olsa da İİK md. 82’deki haczedilemeyen mallar arasında olmadıkça borçluya ait olan ve parayla ölçülebilen, mal varlıksal değeri olan her şey haczedilebilir durumdadır. Türk Medeni Kanunu m. 683’e göre ise; “Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.” denmektedir.
Kripto Paraların Haczedilebilirliği Mümkün Mü?
Kural olarak borçlunun mali değeri olan tüm mal ve hakları haczedilebilmektedir. Bunun yanısıra haczedilemeyen mallar arasında kripto para birimi de bulunmadığından kanunen kripto paraların haczedilmesini engelleyen bir durum bulunmamaktadır.
Kripto paralar haczedilebilir olmasına rağmen bu süreçte bazı zorlukları bulunmaktadır. Sadece borçluya ait mal ve haklar haczedilebilmektedir. Borçluya ait herhangi bir kripto para hesabının bulunup bulunmadığının tespiti ise oldukça zordur. Özellikle borçlunun yurtdışı borsalarına ait hesaplarında bu mümkün değilken yurtiçi hesaplarında borçluya ait kripto paranın bulunduğu aracı kurumdan gerekli bilgilere ulaşabilmek mümkündür. Aracı kurumda değil kişisel elektronik cüzdanda tutulan paraların haczedilebilmesi için şse borçlunun oradaki kripto paraların ona ait olduğuna dair beyanına ihtiyaç duyulmaktadır.
Türk hukukunda haczedilen ilk kripto paralar, borçlunun banka hesaplarına haciz konması yöntemiyle haczedilmiştir. Burada İİK md. 89’a göre bankalara haciz ihbarnamesi gönderilmesi usülüne benzer olarak ihbarname; bankalara değil, borçlunun kripto paralarının nezdinde işlem gördüğü aracı kuruma gönderilmiştir. Kripto paraların fiziki para değeri ise ihbarnamenin aracı kuruma ulaştığı gündeki kur üzerinden hesaplanır ve TL karşılığında icra dairesine ödenmesi gerekir. Bu kapsamda ilk emsal karar 2021 yılında İstanbul İcra Hukuk Mahkemesi tarafından verilmiştir. Kararda, İcra İflas Kanununun (İİK) 89/1. maddesi kapsamında, alacaklı avukatının talebiyle şikayete konu haciz ihbarnamesinin düzenlendiğinin anlaşıldığı belirtilerek, şu ifadeler kullanılmıştır: “Her ne kadar davacı, kripto paraların haczedilmeyeceğini iddia ederek şikayetçi olmuş ise de bu tür paraların da emtia ve menkul kıymetler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bir çeşit dijital döviz veya sanal para olarak kabul edildiği, dolayısıyla haczedilebileceği anlaşıldığından şikayetin reddine dair karar verilmiştir.”
Örnek olarak verilmiş olan bu karara ve hukuki tüm incelemelere bakılarak kripto paraların haczedilebilirliğin mümkün olduğu söylenebilmektedir.
Kaynakça
[1] 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, (1932).
[2] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, (2001).
[3] 31456 sayılı Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik, (2021).
[4] Arş. Gör. Eylül Balıkçı, Dava ve Takip Konusu Olabilmesi Bakımından Kripto Paralar, (2021).
[5] Anadolu Ajansı İnternet Sitesi
