Limited Şirket Nedir?
Limited Şirket, Türk Ticaret Kanunu’nca adi şirket-ticaret şirketi ayrımınca ticaret şirketi sınıfında olan bir sermaye şirketidir. Limited şirket günümüzde en sık tercih edilmekte olan ve her alanda rastlanabilecek şirket türü olarak ifade edilebilecektir. Diğer şirket tiplerinde genelde karşılaşılan uygulamada gelişip sonradan yasalaşma iken, Limited Şirket’te diğer şirket tiplerinden farklı olarak bu süreç aksi şekilde gelişim göstermiştir. Limited Şirketin ortaya çıkışı; Alman Hukukçuların diğer şirket tiplerince ihtiyacın karşılanmadığı belirli noktalar üzerinde durarak bu ihtiyaçları gidermek üzere oluşturduğu bir şirket tipidir; buna binaen Alman Hukuk çerçevelerince ‘’Kopfgeburt’’ olarak tanımlandığı da görülür.
Limited Şirketin tam tanımına bakıldığında, bir veya birden çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan belirli esas sermaye sistemine dayanmakla birlikte esas sermayesinin esas sermaye paylarının toplamından oluşmakta olduğu tüzel kişiliğe sahip bir ortaklık tipi olduğu söylenebilecektir. Kısaca Ltd. Şti. şeklinde ifade edilebilen Limited Şirket’in TTK 573 hükmüne binaen tanımı daha net anlaşılabilecektir;
MADDE 573- (1) Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur.
(2) Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler.
(3) Limited şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir.
Limited Şirketin temelinde Anonim Şirket ve Kollektif Şirketlerin belirli özelliklerine yaklaşsa da; özellikle ortaklar arası ilişkiler yönünden farklı bir perspektif sunar.
- Nitelik; SERMAYE: Temel özellikleri incelendiğinde en önemli özelliklerinden biri; esas sözleşmenin olmayıp şirket sözleşmesinin var olması ve nitekim belirli sermaye esasına dayanan bir nitelik taşımasıdır.
- Nitelik; ORTAKLARIN SORUMLULUĞU: Limited şirket özellikle ortaklarının sorumluluğu bakımından diğer şirket tiplerine binaen farklılık arz eder; ortakların şirket borçları bakımından sorumluluğun olmaması söz konusudur.. Zira ortağın taahhüt etmiş olduğu sermaye payını ve esas sözleşmece belirlenen ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi durumunda şirket alacaklılarının borçlardan ötürü ortağa başvurabilme imkânı mevcut değildir.
- Nitelik; TİCARET ŞİRKETİ ve TÜZEL KİŞİLİK; Limited şirket ticaret unvanının şirket tüzel kişiliğine ait olduğu bir ticaret şirketi niteliği taşır. Kuruluşu da nitekim bir ve birden fazla gerçek ya da tüzel kişi aracılığıyla gerçekleşebilir.
- Nitelik; AMAÇ ve KONU: Limited Şirket TTK Madde 573/3 gereğince kanunen yasak olmayan her türlü amaç ve konuya binaen kurulabilir; ancak esasen çalışma sahalarını başkaca özel kanunlarla mutlaka belli bir şirket tipine özgülenmiş faaliyetleri çalışma konusu olarak belirleyemezler.
Kuruluş – Limited Şirket Kurma Maliyeti ve Kaç Kişi ile Kurulabileceğine İlişkin;
Limited Şirket’in kuruluş aşamaları; şirket sözleşmesinin imzalanması, şirket sözleşmesi imzalarının noterde onaylatılması, ticaret siciline tescil ve ilan şeklinde sıralanabilir.
Limite Şirketin kuruluşu tıpkı anonim şirketlerde olduğu gibi kurulma anı ve tüzel kişilik kazanma anı şeklinde iki ayrı şekilde değerlendirilebilecektir. Bu bakımdan kuruluş aşamasında dikkat edilmesi gereken husus ise; noterden sicile kadar geçen süreç içerisinde ortada adi şirket niteliği taşıyan bir ‘’Ön Limited Şirket’’ ortaya çıkma ihtimalidir. Bu ‘’Ön Limited Şirket’’ hususu ayriyeten incelenmelidir.
Limited Şirketin özellikle kuruluşunda en büyük önemi teşkil eden nokta en az 10 bin TL ile kurulabilme, bu tutarın başlangıçta taahhüdünün kuruluştan itibaren 24 ay içerisinde ise ödenmesinin yeterli oluşu ve; 50’den fazla pay sahibine yer verilemeyeceği hususları olarak gösterilebilir. Nitekim bu pay sahipleri için de her payın itibari değeri 25 liradan az olamaz ve paylar 25’in katları şeklinde dağıtılmalıdır. İsviçre’de Türk Hukuku’ndan farklı olarak cirosu belli bir sınırı aşan Limited Şirket’lerin Anonim Şirket’e döneceğini söylemek mümkündür. Aynı şekilde ortak sayısı 50’yi aşan Limited Şirket’lerin de böyle bir duruma çözüm olarak Anonim Şirket’e dönüştürülebileceği, ortakların kendi aralarında bir şirket oluşturup payların tüzel kişiliğe aidiyeti söz konusu olabilir veyahut şirketin bölünmesi yoluna başvurulabilir. Bunun akabinde şirketin fazlaca büyümesi sonucu bu durum belirli miktarda şirket malvarlığı ile başkaca bir şirket kurularak ortakların oraya alınarak ortak sayısının düşürülmesi çözümüne de başvurulabilecektir.
Aşama aşama Limited Şirket’in kuruluşu incelenecek olursa; ilk görülecek olan nokta 1. Aşama nitekim şirket sözleşmesinin düzenlenmesi olarak tezahür eder. Şirket sözleşmesi içerik itibariyle; zorunlu kayıtlardan ve ihtiyari kayıtlardan oluşmalıdır. Zorunlu kayıtları; şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer, işletme konusu, sermaye ve esas sermaye payları, müdürlere ilişkin bilgiler, şirket tarafından yapılacak ilanların şekli ve kuruculara tanınan imtiyazlar oluştururken; İhtiyari kayıtları; esas sermaye paylarının devrine ilişkin sözleşmeler, ek ödemeler ve yan edim yükümlülüklerine ilişkin düzenlemeler, veto hakkı ve üstün oy hakkı, cezai şart ve rekabet yasağı, oy hakkına bağlı düzenlemeler, şirketin idaresinin üçüncü kişiye bırakılması ve bilanço kararının kullanılmasına ilişkin hükümler, infisah sebepleri ve son olarak da çıkma ve çıkarılmaya ilişkin hükümler oluşturur.
Kuruluş aşamasında önem arz eden diğer bir nokta da Limited Şirket kuruluşunda asgari esas sermaye tutarı olan 10 bin TL’nin peşin ödeme zorunluluğunun kaldırılmış olmasıdır. Yani buna binaen peşin ödeme olmadan sadece taahhüt ile limited şirketin kurulabileceğini söylemek gerekir. Bunun en önemli sebebi de; her işin salt sermaye gerektirmeyip bazılarının fikri çaba gerektirmesi ve nitekim fikri çaba gerektiren meslek gruplarında özellikle işin sermaye gerektirmemesine rağmen sınırlı sorumluluk istenmesidir. Türk Hukuku’nda uygulanan bu pratik ‘’taahhüt’’ çözümünün özellikle Almanya ve İngiltere arasında ve Avrupa Birliği’nde de uzunca tartışılan bu duruma çok güzel bir yaklaşım olduğu açıktır; zira ‘’Ekonomi bir yerde bir paranın atıl durmasını sevmez…’’ [1]
Limited şirketin kuruluşunda kanuna aykırılık mevcut olması halinde; TTK 644’e göre anonim şirketlerin fesih davasına ilişkin 353. Maddesinin kıyasen limited şirketlere de uygulanması öngörülmüştür. Buna binaen; kuruluş aşamasında kanun hükümlerine uyulmamış olması ihtimalinde dahi şirketin butlanına veya yokluğuna karar verilemeyecektir. Ancak şirketin kuruluşundaki kanuna aykırılıktan kaynaklı menfaati zarar gören alacaklıların ve pay sahiplerinin fesih davasına başvurma ihtimalleri saklı tutulmuştur. Bu fesih davasının, şirketin tescil ve ilanından itibaren işleyen 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde açılması gerektiğine dikkat edilmelidir.
Ön Limited Şirket Nedir?
Limited şirketlerde de tıpkı anonim şirketlerdeki gibi şirketin kurulma anı ve tüzel kişilik kazanma anı farklıdır. Nitekim TTK madde 585 ve TTK madde 588 beraber değerlendirildiğinde; TTK madde 585’e göre limited şirketin kanuna uygun şekilde düzenlenen kurucuların limited şirket kurma iradelerini açıkça beyan ettikleri şirket sözleşmesinin imzalanarak, sermaye payının tamamının taahhüt edilip dörtte birinin ödenmesi ile kurulacağı düzenlenmiştir.
TTK madde 588’de de şirketin tüzel kişilik kazanması için ticaret siciline tescil edilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Düzenlenmiş olan bu kurulma ve tescille tüzel kişilik kazanma anı arasında şirketin taşıdığı nitelik önem arz etmekte ve ön limited şirket kavramı ortaya çıkmaktadır. Ön limited şirket kurucular arasında ortaya çıkmış olan geçici bir ilişkidir. Şirket sözleşmesinin imzalanmasından önceki aşama ise kurucular ortaklığı olarak adlandırılmaktadır.
Ön limited şirketin tüzel kişiliği yoktur ve henüz tüzel kişilik kazanılmadığından üçüncü kişilere karşı adi ortaklık hükümleri uygulanır ve özellikle kurucular arasında müteselsil sorumluluk söz konusu olur. Ön ortaklığa iç ilişkide anonim veya limited ortaklığa ilişkin hükümler uygulanırken dış ilişkide adi ortaklık hükümlerinin uygulanması bilhassa önem arz eder; ancak bu mutlak ve kesin bir kural olmamakla birlikte öncelikli olarak TTK madde 355’in uygulanacağının üzerinde durulmalıdır. Limited şirketin tescil ile tüzel kişilik kazanması sonrası bu ortaklık tasfiyesiz olarak sona erecektir. Ortakların bu amaçla getirdiği malvarlığı, ortaklığa sermaye olarak getirilerek, borçlar ve hakların üç ay içerisinde ortaklık tarafından kabul edilerek tüzel kişilik kazanan ortaklığa geçeceği söylenmelidir.
Limited Şirket Neden Avantajlıdır?
Limited Şirket’in diğer şirket türlerinden farklı olarak önce yasalaşıp sonra uygulanmaya başlanması nitekim sahip olduğu avantajları arttırmaktadır. Zira çıkışının temelinde yatan esas diğer şirket türlerinin ihtiyaçları gideremediği noktalara dokunacak şekilde planlanmasıdır. Limited Şirket’in yapısal anlamda Anonim Şirket ve Kollektif Şirket arasında bir niteliğe haiz olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır; Limited Şirket oluşturulurken bu şirket türlerince ihtiyaca binaen belirli özellikler harmanlanmıştır da denebilecektir. Limited Şirketin giderebileceği ihtiyaçlar ve avantajları bakımından gerek mali, gerek ortaklık sistemi ve sorumluluk gerekse vergi ve teşvik açısından çeşitli avantajlara haiz olduğu sayılabilecektir.
Limited şirket ortaklarının sahip olduğu rekabet etmeme ve sadakat yükümlülükleri de anonim şirkete göre özellikle ortaklar arası ilişki bakımından daha çok güven veren bir durumdur. Anonim şirketler her şey daha ekonomik ve ortaklar arasında minimum bağlantı ile ilerlemekte; hatta taahhüt edilen sermaye payının ödenmesinde temerrüde düşülmesi dışında ortaklıktan çıkarılma bile söz konusu değildir. Ancak Limited Şirket’te bu sorun çözülmüş; ortaklar şirketin iş akışını engelleyen ve problem yaratan ortakların ihraç edilebilirliğini öngörmüş ve bu şekilde maksimum verimle şirket işleyişinin sürdürülebilirliğine olanak sağlanmıştır.
Limited şirketlerin tutmalarının zorunlu olduğu; yevmiye defteri, envanter defteri, defteri kebir, pay defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri olmak üzere farklı defterleri mevcuttur; bu defterler bilakis işlem güvenliği ve takip edilebilirlik açısından önem arz eder.
Limited Şirket Vergi Oranları ve Limited Şirket Kurma Maliyeti
Limited şirketin şahıs şirketlerinden farklı olarak Türk Ticaret Kanunu 580. Maddesine göre 10.000 TL esas sermaye alt limitiyle kurulduğuna değinilmişti. Kurma maliyetine genel bir açıdan bakıldığında ise Limited şirket kurma maliyetinin yer bakımından bölgeler arasında farklılık arz ettiğini söylemek gerekir. Nitekim bu maliyet tutarı sermaye miktarı, ana sözleşme içeriği vb gibi durumlarda da değişiklik gösterir. 2023 yılı için mali müşavir şirket kuruluş ücreti ve noterlerce alınan defter tasdik ücreti dışında sermaye şirketlerinin kayıt ve tescil harçları 4500-5500 TL arasındadır.
Nitekim esas sermaye alt limiti ve kuruluş maliyetinin yanı sıra şahıs şirketlerindeki her yıl %15-%40 arasına tekabül eden vergi oranı gibi; limited şirkette de ödenmesi gereken kurumlar vergisinden söz etmek gerekir. Bu vergi oranı 2023 yılı için %20’dir. 2021’de %20 iken %25’ye çıkan ve sonra 2022’de %23 olan bu oran; 2023 yılında da 2021 gibi %20 olarak devam etmiştir.
Limited şirketin kuruluş esnasındaki giderler ancak şirket tarafından kabul edildikçe şirket tarafından karşılanabileceklerdir. Şirket tarafından kabul edilmez ise; kurucularca karşılanması gerekecektir. Kurucuların ise bu giderleri sadece şirketten talep edebileceklerini; şirketin talepleri reddetmesi durumunda ise pay sahiplerine rücu edilemeyeceğini düzenleyen TKK madde 588/2 hükmü bu bakımdan büyük önem arz etmektedir.
Limited Şirket Unvanı ve Organları
Limited şirket unvanları Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi sicilince sorgulanabilir ve 28913 sayılı 14.02.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren Ticaret Unvanları Hakkında Tebliğ ile düzenlemeleri yapılmıştır. Nitekim ticaret unvanlarının ayırt ediciliğe haiz olması esastır.
Ticaret unvanı tacir olmanın sonuçlarından biri olanı ticaret unvanı seçme ve kullanma zorunluluğunun; işletme sahibini diğer işletmelerden ayırmak üzere düzenlenmiş bir sınai mülkiyet hakkına dayanır. Ticaret unvanı kanunla belirlenen unvanda bulunması zorunlu asli unsurları içeren çekirdek ve unvanda bulunması genelde zorunlu olmayıp ihtiyari şekilde konan ekler kısımlarından oluşur. Nitekim eklerin özellikle ticari işletmeleri birbirinden ayıracak şekilde düzenlenmesi gerekir. Limited şirketin unvanında faaliyet konularına dair bilgi, limited şirket ibaresi ve ekler bulunmalıdır. Nitekim çekirdek kelimesi aynı olan şirketlerin faaliyet alanlarının da aynı olması durumu kafa karışıklığına sebep olabileceği için unvan seçiminde bu hususa dikkat edilmelidir.
Limited şirketler temel itibariyle karar organı olan genel kuruldan ve yönetim&temsil Organı olan müdürlerden oluşur. İşleyiş bakımından önem arz eden denetçilerden bahsedilse dahi; organlara denetçinin dahil olmadığı bahsinin bilhassa üzerinde durmak gerekir.
Yeni TTK ile şirketin yönetim ve temsilinin ortaklar için hak ve hüküm niteliğinde olması manasıyla kullanılan ‘’özden organ ilkesi’’ yerini ‘’seçilmiş organ’’ ilkesine bırakmıştır.
6762 sayılı mülga TTK’daki müdür anlayışının 6102 sayılı TTK ile değişmesi ve profesyonelleşmenin önünü açması sonucu şirket yönetiminin ve temsilinin esasen şirket sözleşmesi ile düzenlenmesi şart koşulmuştur. Bununla birlikte şirket sözleşmesinde yapılacak düzenlemeler ile şirketin yönetim ve işleyişi aynı zamanda temsili müdür sıfatına haiz bir veya birden fazla ortağa, tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilecektir. Limited şirketin idare ve temsil organı olan müdürler tek bir kişiden oluşabileceği gibi, kanun en azından bir ortağın şirketi yönetim hakkı ve temsil yetkisinin bulunması şartını getirmiştir.
Nitekim organ ve unvan bahislerini bir arada değerlendirdiğimizde TTK 576/1’e göre ‘’Müdürlerin adları, soyadları, unvanları, vatandaşlıkları’’ şirket sözleşmesinde yer alması zorunlu olan kayıtlardandır ve bir limited şirketin ticaret siciline tescilinin gerçekleşebilmesi için müdürünün ya da müdürlerinin belirlenmesi gerekir.
Müdürlerin asli görevi limited şirketin işleyişini sağlama, idare, yönetim ve temsilidir. Müdürlerin mutlak ve devredilemez bir takım yetkileri mevcuttur. Bunlar arasında; şirketin üst düzeyde yönetimi ve yönetim için gereken talimatların belirlenmesi ve verilmesi, kanun yada şirket sözleşmesine binaen yönetim organizasyonunun belirlenmesi, gerekli oldukça finansal planlamanın ve denetimin yapılması, yönetimde görevli kimselerin kanun, tüüzk yada şirket sözleşmesi çerçevesinde görev ve kurallara uygun hareket edip etmediğinin denetimi, risk komitelerinin kurulması, şşirket yıllık faaliyet raporları ve finansal tabloların düzenlenmesi ve genel kurul toplanma ve kararlarının yürürlüğünü sağlaması olarak açıklanabilir. Nitekim TTK 629 bahsinde anonim şirketler için geçerli olan müdürlere ilişkin hükümleri, limited şirketlere de kıyasen uygulanabilecektir.
TTK Madde 629
IV – Temsil yetkisinin kapsamı, sınırlandırılması
MADDE 629– (1) Müdürlerin temsil yetkilerinin kapsamına, yetkinin sınırlandırılmasına, imzaya yetkili olanların belirlenmesine, imza şekli ile bunların tescil ve ilanına bu Kanunun anonim şirketlere ilişkin ilgili hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.
(2) Sözleşmenin yapılması sırasında şirket tek ortak tarafından ister temsil edilsin ister edilmesin, tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortak ile şirket arasında yapılan sözleşmenin geçerli olması, sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Bu zorunluluk, piyasa şartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradan işlemlere ilişkin sözleşmelere uygulanmaz.
(3) (Ek: 10/9/2014 – 6552/132 md.) Müdürler tarafından şirkete hizmet akdi ile bağlı olanların sınırlı yetkiye sahip ticari vekil veya diğer tacir yardımcıları olarak atanması hususunda 367 nci madde ile 371 inci maddenin yedinci fıkrası kıyasen limited şirketlere de uygulanır.
Nitekim hukuki sorumluluk bahsinde de TTK 664/1 anonim şirket hükümleri göz önünde tutulacak ve kıyasen bir uygulama yapılacaktır.
TTK Madde 644
- E) Uygulanacak hükümler
MADDE 644– (1) Aşağıda madde numaraları bildirilen anonim şirketlere ilişkin hükümler limited şirketlere de uygulanır.
- a) Belgelerin ve beyanların kanuna aykırılığına ilişkin 549 uncu; sermaye hakkında yanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğinin bilinmesi hakkında 550 nci; değer biçilmesinde yolsuzluğa dair 551 inci; kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiye memurlarının sorumluluğunu düzenleyen 553 üncü; denetçilerin[*] sorumluluğuna ilişkin 554 ilâ 561 inci maddeler.
Yeni TTK ile sadece gerçek kişilerin değil; tüzel kişilerin de müdür sıfatına haiz olabilmesinin önü açılmıştır. Yeni TTK’nın 623. Maddesinin 3. Fıkrasına göre şirket sözleşmesi ile bir tüzel kişinin limited şirket müdürü olması mümkün hale gelmiştir ve bunun için tüzel kişinin limited şirketin ortağı olması şartını öngörmemiştir. Nitekim müdür olacak olan tüzel kişi ortak olabileceği gibi bağımsız bir kişi de olabilecektir.
Karar Organı Olma Bahsinde; Genel Kurul
Limited şirketin beyni niteliğinde işleyen karar merci olan genel kurul iki şekilde toplanır; olağan ve olağanüstü.
TTK 623 bahsinde müdürlerin görevleri olarak genel kurula bırakılmayan görevlerle yükümlü kılındıkları açıklanmaktaydı; nitekim TTK 616 düzenlemesi de genel kurulun asli ve devredilemez görevlerine yer vermiştir. Buna göre; şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, müdürlerin& denetçilerin atanması ve görevden alınması, yıllık faaliyet raporu ve yılsonu finansal raporunun onaylanması, müdürlerinin ücretleri, esas sermaye paylarının devrinin onayı, ortağın şirketten çıkarılması, şirketin feshi ve genel kurula sunulan konularda kararların verilmesi genel kurulun mutlak ve devredilemez görevleridir.
I – Yetkiler
MADDE 616– (1) Genel kurulun devredilemez yetkileri şunlardır:
- a) Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi.
- b) Müdürlerin atanmaları ve görevden alınmaları.
- c) Topluluk denetçisi ile [1] denetçilerin atanmaları ve görevden alınmaları.
- d) Topluluk yılsonu finansal tabloları ile yıllık faaliyet raporunun onaylanması.
- e) Yılsonu finansal tablolarının ve yıllık faaliyet raporunun onaylanması, kâr payı hakkında karar verilmesi, kazanç paylarının belirlenmesi.
- f) Müdürlerin ücretlerinin belirlenmesi ve ibraları.
- g) Esas sermaye paylarının devirlerinin onaylanması.
- h) Bir ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeden istemde bulunulması.
ı) Müdürün, şirketin kendi paylarını iktisabı konusunda yetkilendirilmesi veya böyle bir iktisabın onaylanması.
- i) Şirketin feshi.
- j) Genel kurulun kanun veya şirket sözleşmesi ile yetkilendirildiği ya da müdürlerin genel kurula sunduğu konularda karar verilmesi.
(2) Aşağıda sayılanlar, şirket sözleşmesinde öngörüldükleri takdirde genel kurulun devredilemez yetkileridir:
- a) Şirket sözleşmesi uyarınca genel kurulun onayının arandığı hâller ile müdürlerin faaliyetlerinin onaylanması.
- b) Önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım haklarının kullanılması hakkında karar verilmesi.
- c) Esas sermaye payları üzerinde rehin hakkı kurulmasına ilişkin onayın verilmesi.
- d) Yan edim yükümlülükleri hakkında iç yönerge çıkarılması.
- e) Şirket sözleşmesinin 613 üncü maddenin dördüncü fıkrası uyarınca ortakların onayını yeterli görmemesi hâlinde, müdürlerin ve ortakların şirkete karşı bağlılık yükümü veya rekabet yasağı ile bağdaşmayan faaliyetlerde bulunabilmelerinin onayı için gereken iznin verilmesi.
- f) Bir ortağın şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplerden dolayı şirketten çıkarılması.
(3) Tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortak genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir. Tek ortağın genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleri için yazılı olmaları şarttır.
Genel kurulu toplanmaya çağırmaya yetkili ve görevli olanlar ise TTK’ya göre müdürler olmakla birlikte; kıyasen anonim şirketlerin ‘’toplantıya çağrı ile azlığın çağrı ve öneri hakkı’na ilişkin hükümlerin uygulanacağı TTK 617/f.1,f.3’ye göre kabul edilmektedir.
Çağrısız Genel Kurul: Ancak limited şirketlerde de; anonim şirketlerdeki genel kurul toplantısına çağrıdaki katı kuralların istisnası olan çağrısız genel kurula ilişkin düzenlemelerin uygulanacağını söylemek gerekir. Esasen söylemek gerekir ki; şirket ortaklarından hiçbiri toplantının çağrısız yapılmasına itiraz etmez ise; limited şirket ortaklarının tamamının katılımıyla genel kurul toplanabilir ve karar alabilir. Bu çağrısız genel kurullarda gündeme madde eklenmesi de oy birliği ile yapılır. TTK madde 617’ye göre şirket sözleşmesinde buna binaen getirilen aksine hükümler geçersizdir.
Limited şirketlerde dikkat edilmesi gereken diğer bir husus; genel kurulun karar alabilmek için toplantı yapmasının zorunlu olmayışı; ortaklardan birinin gündem maddesi ile ilgili önerisine diğer ortakların yazılı onay vermesi suretiyle de yapılabileceği durumlardır. Kararın geçerliliği için aynı önerim tüm ortakların onayını almış olmalıdır.
Limited şirket ortakları genel kurula kendileri katılabilecekleri gibi; kendisi yerine diğer bir ortağı yada ortak olmayan 3. Bir kişiye temsilen de yetkilendirebilir. Bu bakımdan; genel kurula katılma hususu limited şirketlerde ortaklar açısından bir yükümlülük değil; hak teşkil eder.
Limited Şirketlerde Hissesini Devreden Ortağın Sorumluluğu
Limited şirkette ortaklardan birinin ya da birkaçının hisselerini ortaklardan birine ya da dışarıdan birine devretmesi hususu limited şirket hisse devrinin konusudur.
Limited şirket hisse devri genel itibariyle; yazılı limited şirket hisse devir sözleşmesinin yapılması, sözleşmedeki imzaların noter tarafından onaylanışı, genel kurul onayı, tescil ve pay defterine kayıt işlemi şeklinde gerçekleşmektedir. Limited şirket hisse devrine ilişkin sözleşmenin esas sermayedeki payın devrine dair yazılı bir sözleşme şeklinde düzenlenmesi gerekir. Payın bir ortağa ya da üçüncü kişiye devri bu sözleşme ile başlar. İster üçüncü kişiye ister ortaklardan birine yapılsın; devrin genel kurulca onaylanması gerekir. Genel kurulun sebep belirtmeksizin hisse devrini reddetme imkânı mevcuttur. Ancak bu gerekçe zorunluluğunun olmayışı keyfiyete yol açmamalı; genel kurul bu reddetme hakkını dürüstlük kuralı çerçevesinde kullanmalıdır. Nitekim şirket sözleşmesince hisse devri yasaklanırsa ya da genel kurul onay vermez ise payını devretmek isteyen ortağın şirketten haklı nedenle çıkma hakkı doğar. Bu hak mahkemeden çıkma talep etmek suretiyle işleyebilecektir.
Limited şirket ortağının şirketten çıkmasının yanı sıra çıkarılması durumları da mevcuttur. TTK 640 ile de düzenlenen bu durum çıkmada olduğu gibi şirket tüzel kişiliğinin iradesiyle; ya da haklı sebep kaynaklı mahkeme kararıyla da olabilir. Limited şirket genel kurul kararıyla çıkarma durumları; şirket sözleşmesinde gösterilen sebeplere dayanarak şirketten çıkarma, çıkma talebinin genel kurulca kabul edilmesi yoluyla ortağın şirketten çıkarılması yoluyla gerçekleşebilir. Nitekim ortağın iflası ya da payına haciz gelmesi sonucu çıkarılmasının mümkün olup olmaması önemli soru işaretleri yaratmaktadır. Bu durum da limited şirket ortağının tacir sıfatına haiz olup olmamasına binaen farklılık teşkil edecektir. Tacir sıfatına haiz olunması ya da tacir olmasa dahi istisnaen kanun tarafından iflasa tabi tutulmuş ise; limited şirket ortağının kişisel alacaklılarının iflas takiplerine maruz kalması mümkün olabilecektir.
Limited şirket ortaklarının borç sorumluluğu TTK 602 gereği düzenlenmiştir; Buna göre şirket borç ve sorumlulukları dolayısıyla yalnızca malvarlığıyla sorumlu olacaktır. TTK’nın getirdiği bu kural sınırlı sorumluluğunun düzenlenmesidir. Limited şirketlerde özellikle hissesini devreden ortağın borç sorumluluğu oldukça merak edilen bir konudur. Limited şirketlerde pay sahiplerinin kamu alacakları dışında şirket borçlarından sorumlu olmadığı ilkesi uygulansa da; şirket sözleşmesince kararlaştırılmak üzere ek ve yan edim yükümlülükleri de söz konusu olabilir. TTK 573/2’de de açıkça ortakların şirket borçlarından sorumlu olmayıp sadece taahhüt edilen sermaye paylarını ödemekle ve bu ek ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumlu olduklarının üzerinde durulmuştur. Ancak önemle belirtmek gerekir ki ek ödeme yükümlülüğü sadece şirket sözleşmesinde belirlenen esas sermaye payının itibari değerinin iki katını aşmayacak şekilde bir tutar olarak belirlenebilir.
Limited şirket ortağının kamu alacakları dışında şirketin üçüncü kişi alacaklılarına karşı şahsi mal varlığı ile sorumluluğu yoktur. Nitekim kamu alacaklıları bakımından hissesini devreden ortağın sorumluluğu hususunda da önemle değerlendirme yapmak gerekir. Buna göre sermaye payını devreden ortağın kamu borçları dolayısıyla sorumluluğu; payı devreden ortak ve devralan ortak arasında müteselsilen devam edecektir. Bu kamu borçlarının doğma ve muaccel olma zamanlarındaki ortakların farklı olması durumlarında amme alacakları bakımından devralan ortak ve devreden ortak müteselsil sorumludur; sadece pay devri sonrasındaki kamu alacaklarından devralan pay sahibinin sorumlu olduğunu bilhassa söylemek gerekir. Özellikle belirtmek gerekir ki ortağın şirket borcunu ödemesi durumunda şirket ortağa karşı borçlu olacaktır ve bu borcu için ortaklara başvurma hakkı mevcut olmaz ancak ve ancak bu borcunu şirkete karşı ileri sürebilecektir.
Kaynakça
[1] ŞİRKETLER HUKUKU TEMEL BİLGİLERİ – Doç. Dr. Koray DEMİR
[2] Yeni Türk Ticaret Kanununa Göre LİMİTED ŞİRKETLER/Karşılaştırmalı, Açıklamalı, Gerekçeli – Soner ALTAŞ
[3] Limited Şirkette Ortakların Genişletilmiş Hukuki Sorumluluğu – Dr. Mustafa Yasan
[4] Şirket Hukuku – Prof. Dr. İur. Fatih BİLGİLİ – Yrd. Doç. Dr. Ertan DEMİRKAPI
[5] https://www.ito.org.tr/tr/hizmetler/ticaret-sicili-islemleri/tescil-islemleri/limited-sirketler
[6] https://www.yargitaykararlari.com.tr/karar-detay-623d526ab0cf63250977933f.html
[7] https://www.ticaretsicil.gov.tr/view/hizlierisim/unvansorgulama.php
[8] https://www.jurix.com.tr/article/3733
[9] Türk Ticaret Kanunu Tasarısına Göre Limited Şirketler Hukuku – Şükrü Yıldız
[10] Ticari İşletme Hukuku/ Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü – Sabih ARKAN
[11] Anonim ve Limited Ortaklıklarda Kanuni Temsilcilerin Vergisel Sorumluluğu – İrfan BARLAS
[12] http://www.ticaretkanunu.net/makale-1/
[13] Danıştay 4.D., E. 2013/1023, K. 2016/1442, T. 05.04.2016
[14] Anonim ve Limited Şirket Hissesi Devrinde İnce Noktalar – Prof. Dr. Şükrü KIZILOT
[15] https://online.fliphtml5.com/kkfkn/rxqj/#p=1 – İstanbul Ticaret Odası/Makale
[16] Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Dergisi 165-210 / Limited Şirketlerde Çıkma Çıkarılma ve Ayrılma Akçesi (2021)
